Digital Depression | Πάστα Φλώρα

Σημείο των καιρών αποτελούν οι νέες ανακαλύψεις, εφευρέσεις και φαινόμενα προς ορισμό και μελέτη τόσο με θετικό όσο και με αρνητικό πρόσημο. Ένα από τα φαινόμενα με αρνητικό πρόσημο που τίθεται προς έρευνα είναι η λεγόμενη ασθένεια των millenials ή αλλιώς, Digital Depression (Ψηφιακή Κατάθλιψη). Τι σημαίνει όμως αυτός ο όρος ο οποίος έχει τεθεί στο μικροσκόπιο και ποιες είναι οι συνέπειες του; 

Ο νεοσύστατος όρος «Ψηφιακή Κατάθλιψη» αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας τα τελευταία δέκα χρόνια. Αν και η μελέτη εστιάζεται κατά κύριο λόγο στους νέους, οποιοσδήποτε χρήστης του διαδικτύου μπορεί να αποτελέσει «θύμα» της ανάλογα με την χρήση ή την κατάχρηση των μέσων δικτύωσης και την ικανότητα να «φιλτράρει» τα χιλιάδες μηνύματα που περνούν καθημερινά από την οθόνη του. 

Η ψηφιακή κατάθλιψη ομοιάζει με την κλινική κατάθλιψη με την διαφορά πως πηγή όλων αυτών των χαρακτηριστικών αποτελεί η διαρκής και αλόγιστη χρήση των μέσων δικτύωσης και σε αρκετές περιπτώσεις, της τηλεόρασης. Σε μια εποχή διαρκούς και ολοένα αυξανόμενης ροής μετάδοσης ειδήσεων ή τάσεων ανεξαρτήτου μεγέθους, σημασίας ή ακόμη και τόπου προέλευσης, η ικανότητα του να παραμένουμε συναισθηματικά και νοητικά αλώβητοι σε αυτήν την έκθεση είναι πολλές φορές κάτι παραπάνω από δύσκολο. 

Όπως όλα όσα κουβαλούν την ταμπέλα του προβλήματος, της ασθένειας ή μιας οποιασδήποτε κατάστασης προς ανίχνευση, έτσι και εδώ υπάρχουν συμπτώματα που αποτελούν ενδείξεις ότι μπορεί να οδεύουμε προς μια ψηφιακή κατάθλιψη. Συμπτώματα καταθλιπτικά ακόμη και διατροφικά ή συμπεριφοράς με αιτιολόγηση, εύκολα επιλήψιμη και κατανοητή.      

Μετά από χρόνιες έρευνες ειδικών, η επιστημονική κοινότητα εμφάνισε τρεις υποθέσεις που πυροδοτούν τα σημάδια κατάθλιψης και άγχους. Επιγραμματικά, αφορούν την υπόθεση της κοινωνικής σύγκρισης, την υπόθεση της μετατόπισης προσοχής και την υπόθεση της συμβατότητας.

Η υπόθεση της κοινωνικής σύγκρισης είναι εύκολα κατανοητή και δεν είναι λίγες οι φορές όπου όλοι έστω και ασυνείδητα, πιάνουμε τον εαυτό μας να συγκρίνει ή να νιώθει ένα αίσθημα έλλειψης απέναντι σε όσα φίλοι, γνωστοί και άγνωστοι επιλέγουν να προβάλλουν στα μέσα δικτύωσης. Λέξη- κλειδί το ρήμα «επιλέγουν». Κανείς δεν ποστάρει εύκολα τις αποτυχίες του, την επίδραση μιας άσχημης μέρας ή το πρόσωπο του εάν δεν είναι πεντακάθαρο και χωρίς κανένα σημάδι κούρασης ή ατονίας. Για πολλούς, τα μέσα δικτύωσης αποτελούν μέσο και εργαλείο επίδειξης της υπεροχής και της καθημερινής ευημερίας και όχι μέσο σύνδεσης ή διάδοσης όσων αποτελούν στοιχεία της πραγματικότητας, η οποία δεν θα είναι ποτέ αψεγάδιαστη ή στρωμένη με ροδοπέταλα. 

Έχουμε λοιπόν μια ψευδή αίσθηση πραγματικότητας που τροφοδοτεί τον ανταγωνισμό πυροδοτούμενη από μια νεοφερμένη ματαιοδοξία με στόχο την τελειότητα έστω και σε ένα εικονικό πλαίσιο. Τα φαινομενικά «τέλεια» πρότυπα ομορφιάς, εργασίας, καθημερινότητας ακόμη και σχέσεων που προβάλλονται καθημερινά εντείνουν όλα εκείνα τα συναισθήματα ζήλειας, σύγκρισης και ανταγωνιστικότητας που όχι απλώς μπορούν να κατακερματίσουν την αυτοεκτίμηση του ατόμου αλλά και να το μεταβάλλουν σε κάτι που δεν είναι. Έρευνες έδειξαν πως κοπέλες στην εφηβεία (και όχι μόνο) πέρασαν στα όρια της νευρικής ανορεξίας θέλοντας να μοιάσουν σε περσόνες που στόλιζαν τις οθόνες τους επί μήνες και χρόνια με την ελπίδα πως θα κέρδιζαν και εκείνες λίγη από την λάμψη που προέβαλλαν. 

Η δεύτερη υπόθεση της μετατόπισης προσοχής αφορά μια θλιβερή πραγματικότητα όπου έχει καταντήσει τετριμμένη στα αυτιά και τα μάτια όλων. Η οθόνη οποιουδήποτε μεγέθους και περιεχομένου αντικατέστησε σε μεγάλο βαθμό την ενασχόληση με την άσκηση ή ακόμη και τις κοινωνικές σχέσεις, στοιχεία που όχι απλώς επιδρούν θετικά στην ψυχική υγεία του ατόμου και επομένως και της σωματικής αλλά και στην ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων, της αυτοπεποίθησης και καλλιέργειας θετικών στοιχείων. Έχουμε λοιπόν έναν αποπροσανατολισμό του ατόμου που όχι απλώς μπορεί να το οδηγήσει στην απομόνωση ή την αίσθηση της ανεπάρκειας απέναντι στο σύνολο αλλά και πρακτικά στοιχεία όπως η σωματική κατάπτωση λόγω της απομάκρυνσης από έναν υγιεινό τρόπο ζωής.  

Η τρίτη και τελευταία υπόθεση αφορά την παρατήρηση πως οι χρήστες κατά κύριο λόγο του διαδικτύου, επιλέγουν την «τροφοδότηση» τους με υλικό που ταιριάζει με την διάθεση και το στάδιο ζωής στο οποίο βρίσκονται εκείνη την δεδομένη χρονική στιγμή. Δεδομένης της αλγοριθμικής φύσης των μέσων δικτύωσης και των «ιχνών» που οι ίδιοι αφήνουμε κατά την πλοήγηση μας στο διαδίκτυο, θα δούμε στις οθόνες μας υλικό που ταιριάζει με όσα  επιλέγουμε να προωθήσουμε βάσει προτιμήσεων. Εάν, για παράδειγμα, ένας έφηβος αναζητά υλικό που προωθεί μια καταθλιπτική κουλτούρα ή τρόπο σκέψης, τότε θα βλέπει στην αρχική του οθόνη αναζήτησης ολοένα και περισσότερο παρόμοιο υλικό επηρεάζοντας έτσι την ψυχολογία του και διάφορες εκφάνσεις της ζωής του.

Η ψηφιακή κατάθλιψη είναι μια από τις αλλαγές που έφερε στη ζωή μας η κυριαρχία των μέσων δικτύωσης σε συνδυασμό με την αδυναμία μας να φιλτράρουμε όλα όσα περνούν από τα μάτια μας ανά δευτερόλεπτο. Η αδυναμία αυτής της «αντίστασης» προκαλεί συμπτώματα τα οποία προειδοποιούν για μια πορεία προς ένα πρωτοεμφανιζόμενο είδος κατάθλιψης, στο οποίο και οφείλουμε να μην ενδώσουμε.               

Ειρήνη Σαμαρά

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top