5 ταινίες της καρδιάς μου | Πάστα Φλώρα

Γράφει η Κατερίνα Δήμτσα


Λένε ότι στο σκοτάδι κρύβονται πολλά μυστικά. Στις σκοτεινές αίθουσες των κινηματογράφων τα μυστικά αποκαλύπτονται υπό το ημίφως των ταινιών. Ένας μαγικός ρεαλισμός. Η μαγεία ανήκει στις ταινίες και ο ρεαλισμός στο κοινό που ψυχή και σώματι είναι εκεί και παρακολουθεί, ταυτίζεται, θυμώνει, απογοητεύεται, γελάει, ενθουσιάζεται, ερωτεύεται. Μέσα σε 90′ με 120′ λεπτά αλλάζεις ζωές, ζεις επικινδύνως, ταξιδεύεις σε μέρη που δεν είχες φανταστεί ότι υπήρχαν, το σώμα σου είναι σε μια συνεχόμενη ένταση.

Πέντε ταινίες που με έβγαλαν από το διαμέρισμά μου, πέντε ταινίες που υπήρξαν αντικείμενο συζήτησης σε μαξιλάρες και κρεβάτια και τραπέζια του καφέ, πέντε ταινίες ταξίδια ανακάλυψης.


1. Pa negre / Black Bread / Μαύρο Ψωμί (2010) του Agustí Villaronga

φασ.png


Το Μαύρο Ψωμί του Καταλανού Agustí Villaronga ανοίγει σαν καθαρή αστυνομική ιστορία, με έναν τελετουργικό σχεδόν φόνο, μυστήριο που πρέπει να φωτιστεί. Ένας άγνωστος άνδρας στήνει ενέδρα στον οδηγό ενός κάρου και τον σκοτώνει βίαια σε κάποια απόμερη ορεινή περιοχή της Καταλονίας του 1944. Πρωταγωνιστής, ο Αντρέου που βρίσκει στο δάσος τα πτώματα. Οι αρχές θέλουν να φορτώσουν τους θανάτους στον πατέρα του, αλλά ο Αντρέου, για να τον υπερασπιστεί, αρχίζει μια δύσκολη όσο και επικίνδυνη έρευνα, προσπαθώντας να ανακαλύψει τους πραγματικούς υπεύθυνους για το έγκλημα.

Σου έχει τύχει ποτέ να ξέρεις πως μια ταινία, όχι απλά θα σε αγγίξει αλλά θα διαπεράσει με τσιμπήματα όλο σου το σώμα καθ’όλη της τη διάρκεια; Ήμουν σίγουρη από την πρώτη στιγμή ότι το “Μαύρο Ψωμί” θα είναι μια από αυτές τις ταινίες. Δεν έπεσα καθόλου έξω. Και κάπως έτσι άρχισα και να την προτείνω: θα σας πονάει και θα σας αρέσει. Και δεν με πίστευε κανείς, ώσπου βέβαια να τη δει. Παρόλο που διαθέτει χαρακτήρες νικητών και κατακτηθέντων , δεν είναι μια ταινία για τη σύγκρουση μεταξύ νικητών και ηττημένων. Μου φάνηκε περισσότερο σαν ένα “οδοιπορικό” στα συναισθήματα αυτών των χαρακτήρων. Καταλαβαίνεις βέβαια, πως μόνο μέσα από τα συναισθήματά τους αρχίζουμε να διακρίνουμε, μακριά από το πεδίο της μάχης, τις τρομερές συνέπειες του πολέμου. Τα αντικείμενα, τα πρόσωπα και οι τόποι υπερβαίνουν τα φυσικά αντικειμενικά τους μεγέθη και ιδωμένα πάντα μέσα από πονεμένα μάτια, έγιναν και στα δικά μου μάτια ,σύμβολα.

Αυτή η ταινία έμοιαζε να με αγκαλιάζει και να με χαστουκίζει ταυτόχρονα. Και κάρφωσε για πάντα μια ιδέα στο κεφάλι μου: Tο μυστήριο είναι τα ψέματα των ενηλίκων που τα παιδιά προσπαθούν να ανακαλύψουν. Όταν τα παιδιά ανακαλύψουν τις αλήθειες, αλλάζουν. Δεν είναι πλέον παιδιά. Γίνονται οι ενήλικες.

2. Incendies / Μέσα από τις φλόγες (2010) του Denis Villeneuve

δασ.png


Ένας συμβολαιογράφος διαβάζει τη διαθήκη μιας μητέρας στα δύο παιδιά της, τα δίδυμα Simon και Jeanne, στην οποία η νεκρή διευκρινίζει ότι πρόκειται να ταφεί “χωρίς φέρετρο με πρόσωπο προς τα κάτω, επειδή εκείνοι που δεν τηρούν τις υποσχέσεις τους δεν αξίζουν να αντιμετωπίσουν τον κόσμο.” Στη συνέχεια, ο συμβολαιογράφος παραδίδει στα δίδυμα δύο φακέλους, οι οποίοι επιμένει ότι πρέπει να παραδοθούν στον πατέρα τους και στον αδελφό τους. Αλλά υπάρχει ένα πρόβλημα: Όσο γνωρίζουν, ο πατέρας τους πέθανε δεκαετίες νωρίτερα και μισό κόσμο μακριά. Και δεν έχουν αδερφό. Έτσι ξεκινά μια οδύσσεια που βυθίζει τους πρωταγωνιστές βαθιά σε ένα παρελθόν της Μέσης Ανατολής.

Η συνειδητοποίηση του βαθύτερου θέματος της ταινίας είναι αυτή που με καθήλωσε – η ιδέα ότι τα παιδιά έχουν μόνο την αόριστη ιδέα για τη ζωή των γονιών τους πριν γεννηθούν. Για μένα υπήρξε η πρώτη ταινία που σμπαραλιάζει τα όρια ενός τυπικού στόρι περί καλά κρυμμένων οικογενειακών μυστικών και πάει πολύ – μα πολύ – παρακάτω. Ένα παιδί έξω από γάμο, η ντροπή μέσα στις κοινωνικές νόρμες, η αιματηρή αλυσίδα βίας και τιμωρίας, o 16ετής θρησκευτικός εμφύλιος στον Λίβανο με αγωνιστές χριστιανούς και μουσουλμάνους να σφαγιάζουν ο ένας τον άλλον σε ένα ατελείωτο κύκλο εκδίκησης για προηγούμενες δολοφονίες και ισχυρές απεικονίσεις μιας θηριωδίας κατά τη διάρκεια του πολέμου, κάποιες από τις συγκλονιστικότερες εικόνες που με πάγωσαν στη θέση μου. Αυτή την ταινία δεν πρόκειται να την ξεχάσω, ακριβώς γιατί μου προκάλεσε μια τεράστια γκάμα συναισθημάτων, χωρίς ποτέ να χάνω την ελπίδα μου. Πόλεμος, μίσος, ξεριζωμός, θάνατος αλλά και αγάπη. Σκηνές ξυραφιές, σε ένα χωροχρονικό road trip μίας οικογένειας αλλά και ενός τόπου μαρτυρικού, όπου μέσα από ατέρμονη αιματοχυσία, η ανθρωπιά και η ελπίδα πασχίζουν να αναπνεύσουν.

3. Razredni sovraznik / Class enemy (2013) του Rok Bicek

ρς


Εντελώς κενό μεσημέρι, όχι και μεγάλη όρεξη για ταινία, επιφυλάξεις ακόμα και όταν πάτησα το play. Και κατόπιν η ταινία ξεκίνησε και με έκανε να μην τραβήξω το βλέμμα μου από την οθόνη για περίπου ένα δίωρο. Κυρίως γοητεύτηκα από την πανέξυπνη αλληγορία μιας σχολικής εξέγερσης, που εν τέλει θίγει ένα πλήθος σημαντικών ζητημάτων, ξεκινώντας από την εποικοδομητική δυσαρέσκεια μέχρι την εύκολα προκληθείσα έκρηξη του καθημερινού φασισμού.

Η Sabina μια ήσυχη, εσωστρεφής και όχι ιδιαίτερα δημοφιλής κοπέλα, μετά την άφιξη ενός νέου καθηγητή στο σχολικό περιβάλλον, αυτοκτονεί για λόγους που δεν προσδιορίζονται. Η τάξη είναι σε κατάσταση σοκ. Ξαφνικά όλοι αγαπούσαν τη Sabina και όλοι ψάχνουν έναν αποδιοπομπαίο τράγο για να βγάλουν την ενοχή. Η προφανής επιλογή είναι ο Zupan, ο τραχύς, αυστηρός και απαιτητικός νέος καθηγητής, ο οποίος αναμένει από τους μαθητές του να του μιλήσουν μόνο στα γερμανικά και χρησιμοποιεί τον Thomas Mann, τη ζωή του και τα γραπτά του ως μόνιμη αναφορά στην τάξη του. Δίνοντας στους μαθητές τους χαμηλές βαθμολογίες, είναι σύντομα “ο ναζιστής” του οποίου η συμπεριφορά οδήγησε τη Sabina σε απελπισία και αυτός είναι ένας αρκετά καλός λόγος για την τάξη να απέχει από τα μαθήματά του, να διοργανώσει διαμαρτυρίες και να θέσει την γενικότερη εύρυθμη λειτουργία του ιδρύματος σε αναταραχή. Γρήγορα κατάλαβα πως ο θάνατος της Sabina είναι απλώς μια δικαιολογία για τους νέους να εξωτερικεύσουν τις πιέσεις που έχουν συσσωρευτεί μέσα τους . Από εκείνο το σημείο, το μυαλό μου συνέχισε να την παρακολουθεί ενώ παράλληλα προβληματιζόταν σχετικά με την ανάγκη για αντίδραση, την κρίση θεμιτών και αθέμιτων μέσων και από ποιον αυτός ο διαχωρισμός μπορεί να ευσταθεί , την παγίδα του φανατισμού και του παρωπιδισμού καθώς και τα ανθρώπινα όρια σε ασφυκτκά πλαίσια. Αν τη δείτε, να ξέρετε, δεν θα αποφύγετε τη σκέψη.

4. La noche de 12 años / 12 year night / Η δωδεκάχρονη νύχτα (2018) του Álvaro Brechner

γσ


1973. Η Ουρουγουάη διοικείται από μια στρατιωτική δικτατορία. Μια νύχτα το φθινόπωρο, τρεις φυλακισμένοι Tupamaro λαμβάνονται από τις φυλακές τους σε μια μυστική στρατιωτική επιχείρηση. Η σειρά είναι ακριβής: “Επειδή δεν μπορούμε να τους σκοτώσουμε, ας τους οδηγήσουμε τρελλούς”. Οι τρεις άνδρες θα παραμείνουν σε απομόνωση για δώδεκα χρόνια. Μεταξύ αυτών είναι ο Pepe Mujica – αργότερα θα γίνει πρόεδρος της Ουρουγουάης.

Η ταινία τού Μπρέχνερ βασίζεται στο συγκλονιστικό βιβλίο-μαρτυρία των ηγετικών στελεχών των Τουπαμάρος Μαουρίσιο Ροσενκόφ και Ελεουτέριο ‘Νιάτο’ Φερνάντες Ουιδόμπρο, Ημερολόγιο φυλακής (1989). Η ιστορία τους για μένα είναι η απόλυτη γροθιά στο στομάχι, από εκείνες τις γροθιές που ωστόσο θέλω να τρώω σε αυτή τη ζωή, για να μην αποκοιμιέμαι. Η προσοχή μου ήταν διαρκώς στραμμένη στα ιστορικά γεγονότα που περνούσαν τόσο όμορφα σκηνοθετημένα μπροστά στα μάτια μου. Και όσο εξελισσόταν η ταινία, οι εκφράσεις μου και οι αντιδράσεις μου εναλλάσσονταν, από νεύρα και αγωνία και χτυπήματα στο λάπτοπ γιατί “δεν μπορεί να το κάνουν αυτό”, μέχρι δάκρυα χαράς και αγαλλίασης και χαμόγελα στο ταβάνι μου. Με συνεπήρε τόσο το κλίμα της, που αναφωνούσα στα άγρια βασανιστήρια, έπαιρνα βαθύτερες ανάσες όσο πιο ασφυκτικές γίνονταν οι απάνθρωπες συνθήκες εγκλεισμού και ένιωσα αυτόπτης μάρτυρας του πιο ακραίου σαδισμού και της εκδικητικότητας των στρατιωτικών-υπανθρώπων τής δικτατορίας της Ουρουγουάης. Αυτή η ταινία ήταν για μένα μια από τις καλύτερες υπενθυμίσεις για τη δύναμη του πνεύματος και για τους πείσμονες «τρελούς» της Ιστορίας.

5. Teheran Taboo / Τα μυστικά της Τεχεράνης (2017) του Ali Soozandeh

δσρ


Οι παράλληλοι και διαπλεκόμενοι βίοι τριών γυναικών κι ενός νεαρού άντρα . Η Παρί, η πόρνη και μητέρα της αρχικής σκηνής,η ντροπαλή Σάρα, η οποία θέλει να εργαστεί, αλλά δεν την αφήνει ο σύζυγός της κι αναγκάζεται να μένει στο σπίτι με τα παραδόπιστα πεθερικά της, ο Μπαμπάκ, ένας νεαρός μουσικός που αρνείται να θυσιάσει το καλλιτεχνικό του όραμα κι επιθυμεί να φύγει από τη χώρα. Κάθε ένας από τους ήρωες θα έρθει αντιμέτωπος με τα ταμπού και τους ασφυκτικούς κώδικες συμπεριφοράς μιας θεοκρατικής κοινωνίας. Η εντυπωσιακή πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Αλί Σουζαντέ δείχνει το νυχτερινό πρόσωπο πόλης γεμάτης σκληρότητα κι αντιφάσεις. Είχα πλήρη επίγνωση του πόσο θα επηρεαστώ μετά από αυτή την ταινία, και όλο και ανέβαλα την προβολή της γιατί φοβόμουν αυτό ακριβώς που έγινε: Σκηνες να παίζουν ξανά και ξανά μέσα στη μέρα στο κεφάλι μου, εγώ να βγαίνω με φίλους και να γίνομαι γραφική για το πόσο με σημάδεψε η οπτική της ταινίας και το κλασικό “ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΔΩ ΑΛΛΗ ΤΑΙΝΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΥΤΟ” πρόβλημα, που, όπως καταλήγω, είναι η μεγαλύτερη απόδειξη οτι μια ταινία ήταν πραγματικά καλή.

Ταινία κινηματογραφημένη με τεχνική ροτοσκοπικού animation δεν είχα παρακολουθήσει ξανά. Βλέποντας όμως όσα θέτει στο στόχαστρο η ταινία, κατάλαβα: δεν ήταν απλά μια αισθητική απόφαση. Με τη χρωματική της παλέτα από λαμπερά χρώματα και λουλούδια, επιτρέπει επίσης στον σκηνοθέτη να απεικονίσει μια πλευρά της πόλης που μια ταινία ζωντανής δράσης δεν θα επιτρέπεται ποτέ να απεικονίσει.

Σ’ αυτό το κρυφό ταξίδι στη σύγχρονη αφανή Τεχεράνη, κατασκόπευσα με κομμένη ανάσα την πορεία τεσσάρων ανθρώπων που δεν έχουν το δικαίωμα στην επιλογή, όμως η δίψα για ζωή τους κάνει να αποζητούν την ελευθερία. Πίσω όμως από τους τοίχους μια νέα γενιά ασφυκτιά και προσπαθεί να κάνει τη μικρή ή μεγάλη, αλλά πάντα υπόγεια, επανάστασή της σε μια μεγαλούπολη που πνίγει τα όνειρα για μια ελεύθερη ζωή.

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top