«Amor Fati»: Ο έρωτας για το πεπρωμένο μέσα από τα μάτια του Φ. Νίτσε | Πάστα Φλώρα

Σε πολλά από τα διδάγματα των Στωικών φιλοσόφων της αρχαιότητας κυριαρχεί κατά κύριο λόγο μια κοινή ιδέα: Τα απλά πράγματα είναι και εκείνα που μπορούν να οδηγήσουν τελικά σε μια ευτυχισμένη και ολοκληρωμένη ζωή. Από τον Ζήνωνα έως και τον Μάρκο Αυρήλιο, οι εκπρόσωποι της στωικής φιλοσοφίας δεν επηρέασαν απλώς την αρχαία φιλοσοφική σκέψη αλλά σε όσα δίδαξαν και κατέγραψαν, στηρίχθηκαν μερικές από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της νεότερης φιλοσοφίας αλλά και της ψυχολογίας.

Από τον Επίκτητο και τον Μάρκο Αυρήλιο έως τον Νίτσε και τον Albert Camus, η στωική αποδοχή του πεπρωμένου και της αποδοχής της φυσικής ροής της εξέλιξης της ζωής είναι εκείνη που όχι απλώς διέπει τα έργα τους αλλά αποτελεί και στοιχείο που προσπάθησαν με κάθε τρόπο να μεταδώσουν στις επόμενες γενιές.

Ο Νίτσε σε τυχαίο χρόνο είχε αναφέρει χαρακτηριστικά «Αγαπώ αυτούς που δεν ξέρουν πως να ζουν γιατί είναι αυτοί οι οποίοι καταφέρνουν να περάσουν στην απέναντι πλευρά», ενώ υποστήριζε θερμά πως μερικοί άνθρωποι γεννιούνται μετά τον θάνατο τους, όπως συνέβη και με εκείνον με την μετά θάνατον αναγνώριση του έργου του και την καταξίωση του στη κατηγορία των υπαρξιστών και σκεπτικιστών της παγκόσμιας φιλοσοφίας.

Η επιρροή των διδαγμάτων του Νίτσε επηρέασαν πολλές φορές και συχνά αντίθετα με την βούλησή του, πολλές πτυχές της πολιτικής, κοινωνικής αλλά και ατομικής σκέψης από το 19ο αιώνα και έπειτα. Στο τελευταίο βιβλίο που έγραψε πριν τον θάνατο του «Ecce Homo» αλλά και στο «The Gay Science» του 1882, ο Νίτσε αποτυπώνει και ασπάζεται την έννοια του «Amor Fati» ως την βασική φόρμουλα για την υπεροχή της ανθρώπινης ύπαρξης.

«Η συνταγή μου για το μεγαλείο της ανθρώπινης ύπαρξης είναι το “Amor Fati”: Κάποιος να μην θέλει να αλλάξει τίποτα, ούτε να κινηθεί μπροστά, ούτε προς τα πίσω αλλά ούτε και σε ολόκληρη την αιωνιότητα. Όχι μόνο να υπομένει αυτό που είναι αναγκαίο ή να το κρύβει – κάθε ιδεαλισμός είναι μια ανειλικρίνεια μπροστά στην αναγκαιότητα- αλλά να το ερωτεύεται» έγραφε ο Νίτσε.

Η μετάφραση του λατινικού “Amor Fati” ορίζεται ως «η αγάπη (ή ο έρωτας) για το πεπρωμένο». Για εκείνον, προκειμένου κάποιος να αποκτήσει αληθινή εσωτερική γαλήνη και ευτυχία είναι αρχικά να συνειδητοποιήσει, να αποδεχτεί και να αγαπήσει τη θνητότητα του ανεξαρτήτως θετικών ή αρνητικών συμβάντων κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Η αρχή του “Amor Fati” εφαρμόζεται στην άνευ όρων αποδοχή όλης της ζωής και των εμπειριών της, με τα πάνω, τα κάτω, τα νοήματα και την απουσία των νοημάτων, όλων όσων συνέβησαν, συμβαίνουν και θα συμβούν κατά την πορεία της ζωής και όχι την άρνηση ή την αντίσταση απέναντι σε κάθε αλλαγή, που αποτελεί άλλωστε και την φύση της ανθρώπινης, παγκόσμιας και συμπαντικής εξέλιξης.

Χωρίς την αλλαγή, δεν θα υπήρχε ό,τι υπάρχει σήμερα καθώς η ατομική, συμπαντική και φυσική εξέλιξη είναι απαραίτητη και δεν μπορεί να επιτευχθεί διαφορετικά. Δισεκατομμύρια χρόνια αδιάκοπων και διαρκών αλλαγών έχουν οδηγήσει τον κόσμο αλλά και τον ίδιο τον άνθρωπο στο σημείο που βρίσκεται τώρα.

Για τον Νίτσε, “Amor Fati” σημαίνει να ασπάζεται κανείς όλα όσα έρχονται στο δρόμο του ως φυσική ροή, εξέλιξη και διδαχή οδηγώντας στο σημείο που βρίσκεται τώρα.

“Amor Fati” δεν είναι η προσπάθεια γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ επιθυμίας και πραγματικότητας ή η προσπάθεια ελέγχου όσων συμβαίνουν στη ζωή μας. Αντιθέτως, σημαίνει την αλλαγή της αντίληψης όσων συνέβησαν, συμβαίνουν ή θα συμβούν και σε τελευταίο στάδιο την ανάληψη ευθύνης όχι για περισσότερο έλεγχο του κόσμου και των δρώμενων γύρω μας αλλά για τον τρόπο αντίληψης και δράσης σε αυτόν.

Από το “Amor Fati” προκύπτουν μερικές από τις πιο θεμελιώδεις αρχές της φιλοσοφίας ή της ψυχολογίας στηριζόμενες σε αρχές όπως η ευγνωμοσύνη ή η διορατικότητα που μπορούν τελικά να αλλάξουν άρδην την ζωή σε κάθε επίπεδο. Η μνησικακία για όσα συνέβησαν, συμβαίνουν ή θα συμβούν δεν θα αλλάξει τίποτα το οποίο δεν έχει αλλάξει ήδη και σε καμία περίπτωση προς το καλύτερο.

Για τον Νίτσε, ο πόνος αποτελεί αέναο και αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης φύσης που εν τέλει ωθεί στην εξέλιξη, στην ηθική ανύψωση και στην πνευματική ωριμότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Όμως, όπως τα αρνητικά έτσι και τα θετικά της ζωής εξυψώνουν το άτομο και μέσω κάθε αρνητικού εμποδίου, όχι απλώς τα εκτιμούμε περισσότερο αλλά μέσω αυτών, εκτιμούμε περισσότερο την ίδια μας την ύπαρξη.

Για τον Νίτσε, “Amor Fati” σημαίνει πως όταν τελικά αισθανόμαστε ολοκληρωμένοι και επομένως ευτυχισμένοι, ολόκληρος ο κόσμος στον οποίο ζούμε και η πορεία που έχουμε χαράξει, με ή χωρίς τη θέλησή μας, ήταν απαραίτητα στοιχεία για να φτάσουμε στο παρόν σημείο της ολοκλήρωσης μας.

Χωρίς την ιστορία που φέρουμε, δεν θα ήμασταν σε αυτό το σημείο ισορροπίας και εσωτερικής ευτυχίας αυτήν την δεδομένη χρονική στιγμή. Αν δεν είχαμε αισθανθεί τον πόνο κάθε αρνητικής εμπειρίας που συναντήσαμε, δεν θα αναγνωρίζαμε την αίσθηση της ευτυχίας και κυρίως, δεν θα την εκτιμούσαμε. Απλούστατα, όταν αντιστεκόμαστε με άρνηση στο πεπραγμένο ή το μέχρι πρότινος πεπρωμένο, αντιστεκόμαστε και σε όσα μας έδωσαν ζωή, εμπειρία και σοφία.

“Amor Fati” δεν σημαίνει ότι όλα συμβαίνουν για κάποιον λόγο ή ότι πρέπει να αποδεχόμαστε παθητικά την μοίρα μας χωρίς το δικαίωμα της επιλογής. Στην πραγματικότητα, η επιλογή είναι η υποχρέωση. Όχι όμως για να αλλάξουμε το τι συμβαίνει, να ελέγξουμε ό,τι πρόκειται να συμβεί ή να είμαστε προσκολλημένοι στο τι και αν αυτό συνέβη αλλά για να επιλέξουμε τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την εκάστοτε αλλαγή.

“Amor Fati” είναι η λύση σε κάθε είδους απόγνωση, στιγμιαία ή διαρκώς επαναλαμβανόμενη. Όχι «έτσι συνέβη» αλλά «έτσι το θέλησα» και γι’ αυτό και αγαπώ κάθε εμπειρία που ήρθε στον δρόμο μου, γιατί εγώ επέλεξα ή επέτρεψα να συμβεί κατά αυτόν τον τρόπο. Ακόμη και αν ο χρόνος γυρνούσε πίσω και έπρεπε να ζήσω ξανά, θα ζούσα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.

“Amor Fati” λοιπόν διότι όπως και σε ένα σετ από ντόμινο χρειάζεται να πέσει το πρώτο ώστε να πέσει και το τελευταίο, με την ίδια λογική, όλα όσα συνέβησαν στο παρελθόν ήταν αναγκαία για να κατακτήσουμε όσα έχουμε τώρα και να βρεθούμε στο σημείο υπεροχής, ευτυχίας, ισορροπίας και ωριμότητας που έχει πια επιτευχθεί.

Γράφει η Ειρήνη Σαμαρά

See Also
© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top