Ένας ύπουλος σεξισμός | Κατερίνα Δήμτσα

Το πώς αντιλαμβανόμαστε τους εαυτούς μας και τις πράξεις μας, εξαρτάται κατά πολύ και από τα δεδομένα που θέτει η κοινωνία και η κουλτούρα μας για τις αποδεκτές ιδέες και συμπεριφορές. Υπάρχουν φορές που, αν εξετάσουμε τις ιδέες μας από μια διαφορετική σκοπιά, ανακαλύπτουμε πτυχές που δεν είχαμε πρωτύτερα σκεφτεί και τις αξιολογούμε εκ νέου (Αυτό δεν είναι κακό – είναι απλώς βελτίωση του εαυτού μας). Δεν είναι λοιπόν περίεργο που πολλοί άντρες έχουν μισογύνικες απόψεις ή συμπεριφορές όταν γεννιούνται και μεγαλώνουν σε ένα άκαμπτο πατριαρχικό πλαίσιο.

Ο σεξισμός ελλοχεύει στoν ανεπτυγμένο κόσμο της Δύσης, τόσο συνηθισμένος που πλέον τον αγνοούμε ή ακόμα χειρότερα δεν τον παρατηρούμε καν. Ο μισογυνισμός είναι η ακραία μορφή του σεξισμού και αν και κανείς άντρας δεν θα ήθελε να χαρακτηριστεί μισογύνης σήμερα, αυτό δεν συνεπάγεται ότι η συμπεριφορά του δεν μπορεί να αποκαλεστεί σεξιστική. Μετέχει δηλαδή σε μια κουλτούρα  σεξισμού, χωρίς προσωποποιημένους σεξιστές κατά τη γνώμη του.

Τα σεξιστικά πρότυπα των ανεπτυγμένων κοινωνιών είναι έμμεσα, υπόγεια και διαδικαστικά. Φαινομενικά δηλαδή δεν υφίσταται σεξισμός. Αυτή είναι και η τρομακτική δύναμη του ότι τον αγνοείς: δρα ελεύθερα ανενόχλητος.


Η ποικιλία συμπεριφορών οδήγησε τα τελευταία χρόνια στη διαφοροποίηση δύο τύπων σεξισμού: τον ‘Επιθετικό σεξισμό/Hostile sexism’ για να περιγράψουμε συμπεριφορές και ιδέες άμεσα αρνητικές προς τις γυναίκες και τον ‘Καλοπροαίρετο σεξισμό/Benevolent sexism’ για να περιγράψουμε την ιδέα ότι οι γυναίκες είναι αδύναμα πλάσματα που χρειάζονται προστασία. Και οι δύο τύποι έχουν στη βάση τους την αντιμετώπιση της γυναίκας ως ενός μυθικού ‘Άλλου’ και έχουν αρνητικά αποτελέσματα στον τρόπο που οι άντρες αντιμετωπίζουν τις γυναίκες και στον τρόπο που αντιλαμβάνονται οι ίδιες οι γυναίκες τους εαυτούς τους.

Ο όρος “αμφίθυμος σεξισμός”(“ambivolent sexism) προσφέρει μια πολυδιάστατη αναθεώρηση της παραδοσιακής αντίληψης του σεξισμού, ώστε να περιλαμβάνει τόσο υποκειμενικά καλοπροαίρετες όσο και εχθρικές συμπεριφορές απέναντι στις γυναίκες. Η λέξη “αμφιθυμία” χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη δομή του σεξισμού, διότι περιλαμβάνει τόσο τις αρνητικές όσο και τις θετικές αξιολογήσεις των γυναικών.

Η κυριαρχία των ανδρών επικρατεί σε όλες τις κουλτούρες, με τους άνδρες να κυριαρχούν υψηλό ρόλο στην επιχειρηματικότητα, την κυβέρνηση, τα θρησκευτικά ιδρύματα κ.ο.κ. Ο εχθρός σεξισμός γεννάται σε μεγάλο βαθμό επειδή οι κυρίαρχες ομάδες τείνουν να δημιουργούν εχθρικές ιδεολογίες σχετικά με την κατωτερότητα άλλων ομάδων. Παρά την ανδρική κυριαρχία, ωστόσο, οι άνδρες συχνά εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις γυναίκες ως συζύγους, μητέρες και “ρομαντικούς” συνεργάτες. Αυτή η εξάρτηση προάγει τον καλοπροαίρετο σεξισμό, ο οποίος αναγνωρίζει τις γυναίκες ως πολύτιμες αλλά με την έννοια που έχει είτε ένα χρήσιμο εργαλείο είτε ένα όμορφο, εύθραυστο κόσμημα.

Οι ιδεολογίες για τις δύο αυτές ύπουλες πλευρές του σεξισμού περιλαμβάνουν τρία πεδία: την πατριαρχία (τη δομική δύναμη των ανδρών), τη διαφοροποίηση των δύο φύλων (έμφυλος επαγγελματικός διαχωρισμός, τους έμφυλους ρόλους και τα έμφυλα στερεότυπα) και τις ετερόφυλες σχέσεις. Αναφέρονται στην θεωρία του σεξισμού που βασίζεται σε τρεις πηγές της ανδρικής αμφιθυμίας απέναντι στις γυναίκες – τον πατερναλισμό, τη διαφοροποίηση των φύλων και την ετεροσεξουαλικότητα.

Θα λέγαμε πως σύμφωνα με τη θεωρία του “αμφίθυμου σεξισμού”, ο σεξισμός έχει διπλή φύση, που δικαιολογεί και διατηρεί την κατώτερη κοινωνική θέση των γυναικών. Ο εχθρικός σεξισμός προς τις γυναίκες (σεξιστική αντιπάθεια προς το γυναικείο φύλο) αποτελείται από τον κυρίαρχο πατερναλισμό (οι άνδρες πρέπει να έχουν περισσότερη δύναμη), την ανταγωνιστική διαφοροποίηση των δύο φύλων (οι γυναίκες είναι κατώτερες από τους άνδρες σε χαρακτηριστικά που σχετίζονται με τις ικανότητες) και την εχθρική ετεροσεξουαλικότητα (η σεξουαλικότητα των γυναικών είναι επικίνδυνη για την υψηλότερη κοινωνική θέση και δύναμη των ανδρών). Παράλληλα, στον ‘Καλοπροαίρετο’ σεξισμό (ευνοϊκές, αλλά προστατευτικές πεποιθήσεις προς τις γυναίκες) συγκαταλέγονται ο προστατευτικός πατερναλισμός (οι άνδρες πρέπει να προστατεύουν και να συντηρούν τις γυναίκες από τις οποίες εξαρτώνται), η συμπληρωματική διαφοροποίηση των δύο φύλων (οι γυναίκες είναι το καλύτερο φύλο, αλλά μόνο σε θέματα που ταιριάζουν με τους παραδοσιακούς ρόλους των φύλων) και οι ετερόφυλες σχέσεις (οι άνδρες μπορούν να είναι πραγματικά ευτυχισμένοι στη ζωή τους μόνο όταν έχουν ερωτικές σχέσεις με κάποια γυναίκα) .

Η σεξιστική αμφιθυμία επικεντρώνεται, κυρίως, στον διαχωρισμό των γυναικών σε ευνοϊκές και μη ομάδες. Οι πρώτες αποτελούνται από τις γυναίκες εκείνες που επιτελούν τους παραδοσιακούς ρόλους που συνοδεύουν στερεοτυπικά, ως πακέτο το φύλο τους. Εκπληρώνουν δηλαδή τα πατερναλιστικά, τα προσδιορισμένα από το φύλο και τα σεξουαλικά κίνητρα των ανδρών. Οι μη ευνοϊκές ομάδες αποτελούνται από γυναίκες που προκαλούν ή απειλούν αυτές τις επιθυμίες και τις ανάγκες των ανδρών (οι οποίες συνήθως πατρονάρονται με τη σειρά τους  από την τοξική αρρενωπότητα.)

Όταν πρωτοάκουσα για την καλοπροαίρετη πλευρά του σεξισμού, τα πράγματα περιπλέχθηκαν στο μυαλό μου και φυσική είναι η ερώτηση: “Μα πώς είναι σεξιστικό το να αγαπάς και να προστατεύεις κάποιον που σε νοιάζει;” Λοιπόν, δεν υπάρχει τίποτα το σεξιστικό στην αγάπη και την τρυφερότητα. Οι προκαταλήψεις όπως ο σεξισμός και ο ετεροσεξισμός εισέρχονται στην εξίσωση όταν υιοθετούνται γενικές ή άκαμπτες συνταγές για το φύλο, όταν δηλαδή η αγάπη σου γίνεται ασφυκτική ή προτρέπει τον άλλο να ακολουθήσει συγκεκριμένες συμπεριφορές ανάλογα με το φύλο του, πράμα που επηρεάζει όλους τους συμμετέχοντες σε μια σχέση.

Γιατί είναι ο ‘ Καλοπροαίρετος σεξισμός’ είναι εξίσου επικίνδυνος;

Ο καλοπροαίρετος σεξισμός μπορεί να φαίνεται αβλαβής, ευγενής ή ακόμα και “ρομαντικός”, αλλά τα αποτελέσματά του μπορεί να είναι καταστροφικά. Oπως και ο εχθρικός, είναι μια ιδεολογία που υποστηρίζει την ανισότητα των φύλων και με κάποιο τρόπο αποδεικνύεται ακόμα πιο ύπουλος. Οι καλοπροαίρετες δικαιολογίες για τις διακρίσεις (π.χ. “Οι γυναίκες θα πρέπει να εγκαταλείψουν μια καριέρα επειδή υπερέχουν στην παιδική μέριμνα”) είναι πιο πιθανό να γίνουν αποδεκτές από εχθρικές δικαιολογίες (π.χ. “Οι γυναίκες θα πρέπει να εγκαταλείψουν μια καριέρα επειδή δεν έχουν την ικανότητα”). Ενώ οι γυναίκες είναι πιο πιθανό από τους άνδρες να απορρίψουν τον εχθρικό σεξισμό, συχνά υποστηρίζουν το καλοπροαίρετο σεξισμό – ειδικά σε χώρες με υψηλό σε εχθρικό σεξισμό, όπου η ανδρική προστασία είναι πιο ελκυστική. Κατά ειρωνικό τρόπο, μπορεί να είναι ότι τα υψηλά επίπεδα εχθρικού σεξισμού μεταξύ των ανδρών οδηγούν σε υψηλά επίπεδα καλοπροαίρετου σεξισμού μεταξύ των γυναικών.

Υπάρχει ένα στίγμα που συνδέεται με οποιοδήποτε ακτιβισμό που ωφελεί χωρίς δυσκολία τις γυναίκες, ως κοινωνική ομάδα. Ο εντοπισμός πάσης φύσεως σεξιστικών ιδεών και συμπεριφορών και η αντιμετώπισή τους, πρέπει να καταλάβουμε πως είναι κοινωνικό ζήτημα που επηρεάζει με διαφορετικό τρόπο ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ φύλα.

Ο εχθρός του φεμινισμού δεν είναι οι άντρες, είναι το σύστημα της πατριαρχίας, από το οποίο κανείς δε μένει πραγματικά αλώβητος. Μη βιαστείτε να κατατάξετε τα φεμινιστικά θέματα σε “αερολογίες”. Και οι δύο πλευρές θα βοηθηθούν με την άρση τους. Αξίζει μια προσπάθεια, για το καλό όλων μας. Δεν διαφέρουμε και τόσο πολύ. Οι άντρες είναι από τη γη. Οι γυναίκες είναι από τη γη. Αντιμετωπίστε το.


© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top