Η ανάγκη επιδειξιομανίας, επανάστασης & ισότητας στην εποχή των social media | Πάστα Φλώρα

Σε μια εποχή κρίσης πολλαπλών διαστάσεων, πιθανότατα το μεγαλύτερο στοίχημα μιας κοινωνικής οντότητας είναι η κατασκευή και η διατήρηση μιας ψηφιακής ταυτότητας, η οποία θα αντιμετωπίζεται στο ελάχιστο τόσο ενδιαφέρουσα όσο η πραγματική και στο μεγαλύτερο μέρος της ως ένα ελκυστικό παράδειγμα προς μίμηση.

Τι συμβαίνει όμως όταν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αντί να λειτουργούν ως εργαλεία αφύπνισης της κοινωνικής πραγματικότητας χρησιμοποιούνται ως μέσο αυτοπροβολής αγγίζοντας τα όρια της επιδειξιομανίας με πρόφαση την αλλοτρίωση βασικών αξιών;

Τί συμβαίνει όταν η επανάσταση που διακαώς ποθούμε, καταλήγει μέσο επιβεβαίωσης της ανάγκης για επίδειξη σε ένα πανταχού παρών αλλά ταυτόχρονα αόρατο κοινό;

Οι ψηφιακές ταυτότητες λειτουργούν ομοιότροπα με τις αυθεντικές σε συνδυασμό με ένα βιογραφικό ή μια αυτό – παρουσίαση σε ένα πρώτο ραντεβού ή συνέντευξη.

Όπως όλοι διαθέτουν το δικαίωμα και την υποχρέωση κατασκευής της προσωπικής τους ταυτότητας, αντιστοίχως, στην σύγχρονη εποχή διατηρούν το ίδιο δικαίωμα αλλά και την άτυπη υποχρέωση κατασκευής και προβολής μιας συγκεκριμένης ταυτότητας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η λειτουργία των social media δεν είναι άγνωστη: Όλοι αλληλεπιδρούν, με διαφορετικούς ρόλους και αρμοδιότητες. Στην πραγματικότητα όμως, σε αυτήν την ιδιότυπη σχέση δότη – δέκτη, κάποιοι αναλαμβάνουν τον ρόλο της επίδειξης και άλλοι εκείνον της παρατήρησης. 

Μια ψηφιακή ταυτότητα εντείνει την ανάγκη επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης με κάθε είδους γραπτό και φωτογραφικό υλικό ή μερικά στιγμιότυπα από την καθημερινότητά τους, η οποία θεωρείται κομμάτι της, έστω και μέσω μιας μικρής οπτικής καρικατούρας.

Πως όμως ξεπερνούμε τα όρια της αυτοπροβολής αγγίζοντας την επιδειξιομανία;

Είναι ο αριθμός των stories ή το τί περιέχουν; Είναι τα ίδια στοιχεία της ταυτότητας μας με ψηφιακή μορφή ή απλώς ένα μέσο παραπλάνησης του ποιοι πραγματικά είμαστε;

Η αίσθηση πως νικάμε τον χρόνο αφήνοντας ένα στίγμα σε δεκάδες μέχρι χιλιάδες άτομα ενισχύει την αίσθηση (ή ψευδαίσθηση) πως είμαστε άτρωτοι, πως ακόμη και βασισμένη σε ελάχιστες γνώσεις και επιχειρήματα, η άποψη μας μετράει και οφείλει να ακουστεί.

Αναλαμβάνουμε ανιδιοτελώς την ευθύνη να επηρεάσουμε συνειδήσεις και να ευαισθητοποιήσουμε και να ενημερώσουμε. Να εμπνεύσουμε, να ενθαρρύνουμε, να επιδείξουμε όλα όσα όλοι θα έπρεπε να είναι, να έχουν και να προσπαθούν να κατακτήσουν ακολουθώντας το παράδειγμα μας. Κι αν τελικά το κίνητρο διαφοροποιεί το αποτέλεσμα τότε όσοι επιδεικνύουν υλικά αγαθά, τις διακοπές, το φαγητό, το πρόσωπο ή τις απόψεις τους «με το σταγονόμετρο» να κρύβουν ότι η ψηφιακή τους ταυτότητα εμπεριέχει τα κομμάτια που θα συναντήσει κανείς και στην πραγματική ζωή, χωρίς πολυλογίες.

Άλλοι όμως, επιλέγουν να επιδεικνύουν την αμάθεια, ημιμάθεια και πλαστή αυτοπεποίθηση τους ορμώμενοι από την ψευδαίσθηση πως η κατωτερότητα θεραπεύεται με ολοένα και περισσότερους «ακολουθητές», με ολοένα και περισσότερες δημοσιεύσεις που τόσο πλαστά και λανθασμένα θα αποδείξουν την ανωτερότητα που πασχίζουν να αποδείξουν πως διαθέτουν. Όμως, γι’ αυτό δεν μιλούν οι περισσότεροι; Πως δεν χρειάζεται να πασχίσει κανείς για να αποδείξει αυτό που πραγματικά υφίσταται;  

Στην πραγματικότητα, όλα όσα εκφράζουμε, δεν διαφέρουν από όσα πρεσβεύουμε και υποστηρίζουμε και στην πραγματική, off- screen ζωή, αν και πολλές φορές η ασπίδα προστασίας μιας οθόνης απλώς εντείνει την κάλυψη όλων όσων δεν θα θέλαμε να δείξουμε.

Κι αν η επιδειξιομανία είναι ένα στοιχείο που κυριαρχεί, τότε σε κάποιες περιπτώσεις συνοδεύεται με μια επαναστατικότητα ή απλώς, την προσδοκία μιας έστω και άτυπης επανάστασης.

Σε κάθε περίπτωση, μια επαναστατική πράξη ή σκέψη δεν ισχύει χωρίς ένα ακροατήριο. Η επανάσταση προϋποθέτει την συμμετοχή και στη σημερινή εποχή, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι η πλέον κατάλληλη δίοδος.

Για κάποιους είναι θέμα ηλικίας, για άλλους ιδιοσυγκρασίας αλλά σε κάθε περίπτωση, η αλληλένδετη σχέση της με την επίδειξη ίσως εδώ να κρίνεται αναγκαία. Όλα τα επαναστατικά κίνητρα και η ανάγκη απενοχοποίησης της διαφορετικότητας, αποκαλύπτουν μια «ψηφιακή εφηβεία» που γεννά επαναστάτες με αιτία αλλά μέσω μιας οθόνης και θεωρητικής διδασκαλίας, όχι έμπρακτης αλλαγής.

Η αντιδραστικότητα και η αλλαγή οφείλουν να υπάρχουν, όμως η διαδρομή που πρέπει να καλυφθεί από το ψηφιακό έως το πραγματικό σίγουρα δεν θα επιτευχθεί χωρίς τα σωστά και αν όχι εξ ολοκλήρου, ανιδιοτελή off- screen κίνητρα.      

Εάν λοιπόν μια ψηφιακή ταυτότητα συνάδει με μια πραγματική, τότε τα στοιχεία του χαρακτήρα μας που κυριαρχούν σε μια συζήτηση εντός πραγματικού χρόνου, αντίστοιχα κυριαρχούν και σε ψηφιακό.

Εν έτει 2020, υπάρχουν συζητήσεις που ζητούν συμμετοχή όπως εκείνη της ισότητας που παραμένει επίκαιρη. Φυλετική, έμφυλη, κοινωνική, οικονομική αλλά ακόμη και ψηφιακή ισότητα είναι μερικές από τις εκφάνσεις της που αυτοβούλως τοποθετούμαστε ή καλούμαστε να τοποθετηθούμε. Το αν υπάρχει πραγματική ισότητα δεν είναι βέβαιο αλλά σίγουρα η πρόσβαση στην συζήτηση είναι ισότιμα ελεύθερη.

Πως γίνεται όμως ακόμη και μια τόσο επίμαχη συζήτηση να καταντά έρμαιο στην ανάγκη αυτοπροβολής;

Όπως και με διαφορετικές προφάσεις, μέσα σε όλους όσους μιλούν για ηθικές αρχές και δικαιώματα στα οποία όλοι οφείλουν να έχουν πρόσβαση, κάποιοι θα λάβουν μέρος στη συζήτηση στηρίζοντας έμμεσα την ανάγκη προβολής και αποδοχής τους με τελικό αποτέλεσμα την ανιδιοτέλεια του κινήτρου να χάνεται μπροστά στην πλασματική αίσθηση αποδοχής μέσω της υπέρμετρης επίδειξης. 

Σε έναν εικονικό χώρο που η έννοια της ηδονοβλεψίας δεν έχει πλέον μόνο σεξουαλική διάσταση, θίγεται το ερώτημα για το αν ίσως όλοι είμαστε ενδόμυχα «ηδονοβλεψίες της καθημερινότητας» ή συνειδητά επιδειξιομανείς και αν τελικά, πίσω από κάθε ρόλο υπάρχει μια δύναμη στην οποία εθιζόμαστε.

Ο επιδειξιομανής εθίζεται στη δύναμη της επίδειξης νιώθοντας ανώτερος από όσους τον περιτριγυρίζουν εικονικά ενώ ο παρατηρητής – ηδονοβλεψίας παρακολουθεί σιωπηρά, χωρίς να προσφέρει κάτι σε επίπεδο ψηφιακής κοινωνικής συναλλαγής «υποβιβάζοντας» τον επιδειξιομανή σε ένα είδος αντικειμένου και απολαμβάνοντας έτσι μια διαφορετική αλλά και εικονική αίσθηση ισχύος.

Σε κάθε περίπτωση, όλα είναι ψηφιακά αλλά κατά πόσο αληθινά;

Ακόμη και αν δεν επιλέγουν όλοι μια ψηφιακή ταυτότητα ή ρόλο, είναι προφανές ότι αν μη τι άλλο, οι περισσότεροι επιλέγουν μια ταυτότητα προς επίδειξη βασισμένη αρκετές φορές στην επαναστατικότητα εν μέσω συζητήσεων ποικίλων θεμάτων όπως η ισότητα, τα οποία όμως είναι αμφίβολα κατά πόσο αποτελούν προϊόντα γνήσιου προβληματισμού και όχι προϊόντα προς εργαλειοποίηση των πιο πολύπλοκων εσωτερικών συμπλεγμάτων.

Σε κάθε περίπτωση πάντως και με κοινή παραδοχή, πριν την κατασκευή και προβολή μιας ψηφιακής ταυτότητας, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η δημιουργία μιας ταυτότητας πραγματικών και άνευ ανθυγιεινών αναγκών διαστάσεων.       

Ειρήνη Σαμαρά

See Also
© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top