Νόμος και ευτυχία: Πως τελικά χτίζονται οι πραγματικά ευτυχισμένες κοινωνίες; | Πάστα Φλώρα

Περισσότερο από ποτέ άλλοτε, το όραμα μιας κοινωνίας χτισμένη σε γερά θεμέλια πολλαπλών επιπέδων ευημερίας είναι παραπάνω από επιθυμητό αλλά και αναγκαίο. Βιώνοντας μερικά από τα πιο καταιγιστικά δρώμενα των τελευταίων γενεών, η εικόνα που ως τώρα υπήρχε ή είχαμε δημιουργήσει για την κοινωνία καταρρέει φέρνοντας στη επιφάνεια ανάγκες, ελλείψεις, άλυτα προβλήματα και αλλαγές που επιτακτικά ζητούν πρώτον, την αποδοχή και σε δεύτερο επίπεδο, την επίλυση τους.

Η κοινωνία φανερώνει πια το αληθινό της ψυχισμό που φέρει τόσα πολλά τραύματα προς επούλωση καθιστώντας την πραγματική ευτυχία να μοιάζει ένα άπιαστο όνειρο. Απαιτεί όμως επιτακτικά την εξυγίανση της με τελικό της στόχο, τη ευημερία των μελών της.

Ποια είναι όμως εκείνα τα στοιχεία που καθιστούν μια κοινωνία «ευτυχισμένη» και πως μπορούμε τελικά να την δομήσουμε;

Μετά από την απόφαση του Βουδιστικού κράτους του Μπουτάν να εισάγει μια κρατική πολιτική η οποία θα βασιζόταν στην ευτυχία των πολιτών της, πολλά κράτη όπως η Μεγάλη Βρετανία ή η Νέα Ζηλανδία υιοθέτησαν προγράμματα στοχεύοντας σε συγκεκριμένους τομείς προς βελτίωση με στόχο την αύξηση των επιπέδων ευτυχίας των πολιτών.

Μάλιστα, σύμφωνα με τα δεδομένα του World Happiness Report, υπάρχουν 6 βασικά συστατικά που κάθε χώρα συμπληρώνει για τη δημιουργία μιας ευτυχισμένης κοινωνίας: το εισόδημα, ένα καλό προσδόκιμο ζωής, η κοινωνική στήριξη, η ελευθερία, η εμπιστοσύνη και η γενναιοδωρία.

Χώρες όπως η Φινλανδία ανταποκρίνονται θετικά σε αυτά τα στοιχεία όμως παρατηρώντας άλλες χώρες όπως το Σουδάν ή το Αφγανιστάν που έχουν κατακρεουργηθεί από τους πολέμους, δεν θα λέγαμε πως αυτά ευδοκιμούν.

Άρα τελικά, είναι η επίτευξη αυτών των 6 στοιχείων το κλειδί για μια ευτυχισμένη κοινωνία;

Μάλλον όχι.

Τα 6 αυτά στοιχεία μπορεί να δίνουν μια επιγραμματική προσέγγιση κυρίως από οικονομική οπτική, επικεντρώνονται όμως στο τι είναι η ευημερία παρά στον τρόπο επίτευξης της.

Προφανώς και συντελούν σε αυτήν που αποτελεί άλλωστε και το συμπέρασμα της προσπάθειας όμως, η διαδρομή μέχρι να φτάσουμε στο συμπέρασμα είναι ίσως πολύ πιο σημαντικός από το ίδιο το συμπέρασμα. Εξάλλου, όσο κλισέ και αν θεωρείται, ο δρόμος προς έναν στόχο είναι και ο πιο σημαντικός καθώς όλα όσα χρειάζονται για να επιτευχθεί, τα βρίσκουμε στην πορεία.

Η χαρά είναι ένα παροδικό συναίσθημα εάν αναλογιστούμε τη ρευστότητα της ζωής μας σε ατομικό επίπεδο. Αναπόφευκτα θα βιώσουμε απογοήτευση, απώλεια και οτιδήποτε άλλο στερεί το αίσθημα της αυτοεκτίμησης και της αισιοδοξίας. Από ψυχολογική άποψη, η θετική ψυχολογία (positive psychology) είναι μια προσέγγιση επίτευξης της κοινωνικής ευημερίας όσο και οι έννοιες της κοινωνικής συμμετοχής, συνοχής και ενδυνάμωσης που οι κοινωνιολόγοι συμπληρώνουν.

Η θετική ψυχολογία (positive psychology) επικεντρώνεται στην προσπάθεια προσαρμογής και σε δεύτερο επίπεδο, την επίτευξη ευημερίας των ανθρώπων μέσα σε εύθραυστες και ανασφαλείς καταστάσεις. Ενδιαφέρεται για τα πλεονεκτήματα που φέρουν τόσο τα αρνητικά συναισθήματα όσο και τα θετικά ενώ η ανάδειξη της τεχνικής της «ενσυνειδητότητας» (mindfulness) στοχεύει στην αποδοχή κάθε κατάστασης ως έχει χωρίς απαραίτητα τον χαρακτηρισμό αυτής ως «καλή» ή «κακή».

Τέτοιες προσεγγίσεις στοχεύουν στην αναζήτηση μιας ευημερίας που αναπτύσσεται σε εποχές και καταστάσεις αβεβαιότητας, ανασφάλειας ή δυσκολιών καθώς στοχεύοντας μόνο σε όσα έχουμε ή θέλουμε να κατακτήσουμε με στόχο την ευημερία, αδυνατούμε να εντοπίσουμε την αξία όσων έχουμε αλλά και τις δυνατότητες που υπάρχουν γύρω μας αξιοποιώντας τες για την πολυπόθητη ευημερία.

Όσοι ερευνούν την επίτευξη της ευημερίας από ψυχαναλυτική σκοπιά υποστηρίζουν πως οι ευτυχισμένοι άνθρωποι ασπάζονται το αίσθημα της ευτυχίας όσο και της θλίψης ή της αβεβαιότητας, της περιέργειας όσο και της αδράνειας αλλά και εναλλασσόμενα συναισθήματα κατανόησης και αποποίησης ευθύνης.

Εφόσον λοιπόν μιλάμε για κοινωνίες, ευτυχισμένοι άνθρωποι συντελούν μια ευτυχισμένη κοινωνία που δεν ενδιαφέρεται μόνο για μια λίστα με στοιχεία προς την ευημερία αλλά πρωτίστως για τον τρόπο με τον οποίο θα καταλήξει σε αυτή αναζητώντας αυτά που πραγματικά αξίζουν και όχι επικεντρώνοντας μόνο σε όσα φέρνουν μια περιοδική ευτυχία.

Από κοινωνιολογική σκοπιά, βασικά στοιχεία προς την ευημερία αποτελούν έννοιες όπως η κοινωνική συμμετοχή, ενδυνάμωση και συνοχή. Η κοινωνική συνοχή έχει χαρακτηριστεί ως ένα από τα βασικότερα στοιχεία επίτευξης της ευημερίας κυρίως εξαιτίας των τριών βασικών στοιχείων που την απαρτίζουν, όπως αυτά κατονομάστηκαν από πρόσφατη έρευνα: η ύπαρξη δυνατών κοινωνικών δικτύων ανάμεσα στα μέλη της, η αίσθηση του «ανήκειν» σε ένα έθνος ή μια κοινότητα και η επικέντρωση στο κοινό καλό.

Εξίσου σημαντική είναι και η έννοια της εμπιστοσύνης τόσο στα άτομα όσο και σε δημόσιες πηγές εξουσίας και καθεστώτων. Η κοινωνική συνοχή όμως έχει αποδειχθεί ως μια ευμετάβλητη έννοια με χαρακτηριστικά παραδείγματα εκείνα της Ελλάδας σε αντιδιαστολή με την Σλοβακία ή την Ρουμανία.

Η κρίση του 2009 ώθησε την Ελλάδα στην απώλεια της κοινωνικής της συνοχής ενώ η Σλοβακία και η Ρουμανία πέτυχε να την κατακτήσει.

Εάν λοιπόν η κοινωνική συνοχή αναφέρεται στα στοιχεία που κρατούν την κοινωνία ενωμένη, η κοινωνική συμμετοχή εκτείνεται στα δρώμενα και τους μηχανισμούς συμμετοχής σε μια κοινωνία όπως το εργατικό δυναμικό, η ιδιότητα μέλους σε κάποιο συλλογικό φορέα αλλά και κάθε ομάδα που απαρτίζεται από πολλά δρώντα μέλη όπως είναι οι τοπικές κοινότητες ή οι εθελοντικές ομάδες.

Η συμμετοχή σε τέτοιου είδους φορείς βοηθούν τόσο στην ομαλή κοινωνικοποίηση όσο και στην ένταξη σε μια κοινωνία που προάγει τη συνεργασία απομονώνοντας το έγκλημα ή το αίσθημα του φόβου. Επιπρόσθετα, ο όρος «κοινωνική ενδυνάμωση» αναφέρεται στο κατά πόσο οι άνθρωποι διατηρούν τον έλεγχο της ζωής τους και την δυνατότητα να την ρυθμίζουν όπως εκείνοι επιθυμούν.

Βασικές όμως προϋποθέσεις για τη επίτευξη της είναι η υγεία και η εκπαίδευση καθώς σε άλλες περιπτώσεις, το αίσθημα της έλλειψης δύναμης δύναται να εξηγήσει την έλλειψη ευτυχίας που εν τέλει, θα αναχθεί και σε ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο.

Έτσι λοιπόν, είναι σημαντικό να θυμόμαστε πως η κοινωνία είναι στην πραγματικότητα τα ίδια τα μέλη της. Όλοι είμαστε και θα είμαστε μέλη αυτής και όπως φέρουμε ατομική ευθύνη, φέρουμε και συλλογική.

Αν όλοι αποτελούμε ψηφία μιας κοινωνίας, εάν φροντίσουμε πρώτα εμάς στο ακέραιο αναζητώντας τόσο την συμμετοχή όσο και τρόπους που όχι απλώς μας κάνουν περιοδικά ευτυχισμένους αλλά και όσους μας χαρίζουν ανθεκτικότητα όταν δεν είμαστε εκεί που θέλουμε, ίσως τελικά, υγιείς μονάδες θα καλλιεργήσουν και θα συμπληρώσουν ένα απαλλαγμένο από κάθε είδους νοσηρότητα σύνολο.

Πηγές:

  1. https://greatergood.berkeley.edu/article/item/creating_a_happy_society_is_more_complicated_than_we_think
  2. https://theconversation.com/how-can-we-actually-create-happy-societies-124711

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top