Ο ροζ και γαλάζιος κόσμος των παιδικών παιχνιδιών | Πάστα Φλώρα

Γράφει η Βάσω Σπυροπούλου

Η επιλογή του παιχνιδιού για ένα παιδί δεν είναι ή δε θα έπρεπε τουλάχιστον να είναι μια απλή και διεκπαιρεωτική διαδικασία για τους ενήλικες, δεδομένου του κρίσιμου ρόλου που διαδραματίζουν τα παιχνίδια στην ανάπτυξη του παιδιού αλλά και στον τρόπο που κατανοεί τον κόσμο. Οι περισσότεροι από εμάς εύκολα πέφτουμε στην παγίδα των μεγάλων καταστημάτων παιχνιδιών, με τη σαφή διμερή διάταξη των ειδών τους σε «κοριτσίστικα» και «αγορίστικα» παιχνίδια, σε ροζ και γαλάζια. Μηχανικά θα επιλέξουμε μια κούκλα, κατά προτίμηση καλλονή, ή μια απομίμηση μιας συσκευής οικιακής φροντίδας (βλ. παιδική κουζίνα, σίδερο κλπ.) για το κοριτσάκι και ένα αυτοκίνητο ή έναν σούπερ ήρωα για το αγοράκι αντίστοιχα.

Μήπως όμως θα έπρεπε να ασχοληθούμε λίγο παραπάνω; Μήπως την επόμενη φορά να μην αφήσουμε την επιλογή μας να καθοριστεί από το έμφυλο μάρκετινγκ της βιομηχανίας παιχνιδιών και να προβληματιστούμε για το μακροπρόθεσμο κοινωνικό κόστος αυτής της επιλογής;

Σε μια εποχή που οι κοινωνικές αλλαγές στον τομέα της ισότητας των φύλων είναι δραματικές παρατηρείται μια εντυπωσιακή αναντιστοιχία στο χώρο του παιδικού παιχνιδιού και όχι μόνο. Σα να έχει σταματήσει ο χρόνος στους ροζ και γαλάζιους διαδρόμους των καταστημάτων παιχνιδιών αλλά και των καταστημάτων ειδών βρεφικής φροντίδας και ανάπτυξης, στις διαφημίσεις, στα παιδικά έπιπλα και είδη διακόσμησης. Λογικό, αν αναλύσει κανείς το φαινόμενο με όρους καθαρά οικονομικούς: Για τις επιχειρήσεις είναι σαφώς πιο επικερδής η ύπαρξη δύο διαφορετικών αγορών για τα δυο φύλα, με διακριτά προϊόντα και συνεπακόλουθη μεγαλύτερη κατανάλωση.

Και ενώ η ερμηνεία είναι απλή και λογική, οι συνέπειες αυτής της ξεκάθαρα κερδοσκοπικής επιλογής είναι πιο περίπλοκες. Το παιχνίδι είναι ένα προϊόν πολιτισμικό και ως εκ τούτου καθοριστικό στη διαμόρφωση της έμφυλης ταυτότητας του παιδιού. Για τον λόγο αυτό δύσκολα θα αγοράσουμε στο γιο μας μια κούκλα ή ένα στρατιωτάκι στην κόρη μας, ταξινομώντας τα παιδιά σε κατηγορίες, με αυστηρά διαχωριστικά πλαίσια.

Αποκλείοντας όμως το παιδί από μια κατηγορία παιχνιδιών, του στερούμε τη δυνατότητα να γνωρίσει και έναν άλλο κόσμο, να αποκτήσει και άλλου τύπου δεξιότητες. Και αυτό φυσικά αφορά κυρίως τα αγόρια, στην περίπτωση των οποίων οι προδιαγραφές για τα λεγόμενα «αγορίστικα» παιχνίδια είναι περισσότερο ανελαστικές σε σχέση με τα κορίτσια, για τα οποία είναι πιο αποδεκτό να ασχολούνται με αυτοκίνητα και μηχανές για παράδειγμα. Έτσι, τα αγόρια δεν βιώνουν εμπειρίες με παιχνίδια που δίνουν έμφαση στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ανατροφής και οικιακής ευθύνης και υπολείπονται χαρακτηριστικών όπως η συναισθηματική κατανόηση, η συναισθηματική έκφραση, η ρύθμιση συναισθημάτων, η διευθέτηση των συγκρούσεων, η ενσυναίσθηση. Αντίστοιχα αυτού του είδους ο διαχωρισμός έχει κατηγορηθεί και για το μειωμένο ενδιαφέρον που μπορεί να επιδείξουν τα κορίτσια για τις φυσικές επιστήμες, την τεχνολογία, τη μηχανική και τα μαθηματικά (STEM / Science – Technology – Engineering – Mathematics), προδιαγράφοντας κατά κάποιον τρόπο τις εκπαιδευτικές κλίσεις και στη συνέχεια επαγγελματικές επιλογές τους.

Και αν τα αγόρια περιορίζονται περισσότερο στον γαλάζιο κόσμο τους, τι να πει κανείς για τα πρότυπα που προβάλλονται μέσα από τα ροζ παιχνίδια; Η συντριπτική πλειονότητά τους σχετίζεται με την ελκυστική εμφάνιση: καλλίγραμμες κούκλες, σετ περιποίησης κλπ. Είναι φανερό ότι το μήνυμα που μεταφέρεται στα κορίτσια αφορά στην ισχύ της εμφάνισης και στον κυρίαρχο ρόλο της ως μέσο κοινωνικής αποδοχής. Η επόμενη επιλογή είναι ηλεκτρικές συσκευές, σκούπες και φαράσια και όλα γενικά τα σύνεργα οικιακής φροντίδας σε σμίκρυνση. Οι ρόλοι είναι διαμορφωμένοι από τα ράφια των καταστημάτων παιχνιδιών στα παιδικά δωμάτια και από κει στην ενήλικη ζωή. Από την άλλη, και ενώ οι μεταβολές που έχουν προκύψει στη δομή και λειτουργία των σύγχρονων οικογενειών τα τελευταία χρόνια απαιτούν ρόλο πιο ενεργό και συμμετοχικό για τον πατέρα στην καθημερινή ανατροφή των παιδιών και φροντίδα της οικογενειακής εστίας, ο έμφυλος διαχωρισμός των παιχνιδιών δεν επιτρέπει στα μικρά αγόρια να εξασκηθούν από μικρή ηλικία στο ρόλο αυτό.

Τα τελευταία χρόνια ωστόσο ακούγονται φωνές που αμφισβητούν το καθεστώς της έμφυλης διχοτόμησης των παιχνιδιών. Στην Αγγλία η οργάνωση Let Toys Be Toys (http://www.lettoysbetoys.org.uk/) για παράδειγμα ξεκίνησε αρχικά ως καμπάνια γονιών και εξελίχθηκε σε μια δυναμική οργάνωση που έχει αναλάβει πολλές πρωτοβουλίες προς αυτήν την κατεύθυνση, όπως και στην Αυστραλία η οργάνωση Play Unlimited (http://www.playunlimited.org.au/).

Αντίστοιχη οργάνωση υπάρχει και στο χώρο του βιβλίου (Let Books Be Books, http://www.lettoysbetoys.org.uk/time-to-let-books-be-books/). Αποτέλεσμα αυτής της κινητοποίησης ήταν να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις και οι διαμαρτυρίες από μεγάλες εταιρείες παιχνιδιών και καταστήματα, χρησιμοποιώντας ουδέτερο ως προς το φύλο μάρκετινγκ, παρουσιάζοντας τα παιχνίδια με τέτοιο τρόπο που να ενθαρρύνει όλα τα παιδιά να τα εξερευνήσουν. Στη χώρα μας η σχετική συζήτηση έχει ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια, με προοπτική να συνεχιστεί ώστε να επαναπροσδιορίσουμε χωρίς στερεότυπα και προκαταλήψεις το θέμα του παιδικού παιχνιδιού στο χώρο των έμφυλων ταυτοτήτων. Στο Facebook μπορεί οποιοσδήποτε να επισκεφθεί τη σελίδα: ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΓΙΑ ΟΛΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

(https://www.facebook.com/dkogkidou), που έχει επιμεληθεί η καθηγήτρια του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης και Πρόεδρος της Επιτροπής Φύλου και Ισότητας του ΑΠΘ αλλά και να διαβάσει το βιβλίο της «Πέρα από το Ροζ και το Γαλάζιο-Όλα τα Παιχνίδια για Όλα τα Παιδιά» (εκδ. Επίκεντρο).

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top