Now Reading
Στίχος και Μελωδία | Πάστα Φλώρα

Στίχος και Μελωδία | Πάστα Φλώρα

Στίχος και Μελωδία

Ήρθε η ώρα, αγαπητοί φίλες και φίλοι, να αναλύσουμε όσο καλύτερα μπορούμε ένα θέμα, που αποτελεί την “αιώνια κόντρα” ανάμεσα σε συνθέτες και στιχουργούς, αλλά και σε ειδικούς της τέχνης (αν υφίσταται πράγματι τέτοιος όρος). Προς αποφυγή παρεξηγήσεων, εγώ δεν αντιπροσωπεύω τίποτα απ’ όλα αυτά, πόσω μάλλον το τελευταίο. Η εν λόγω προσπάθεια είναι καθαρά ένα εγχείρημα ενός απλού ακροατή, που θέλει να παιδέψει το μυαλό του με τα επιμέρους κομμάτια ενός τραγουδιού και να αποκομίσει μια έκβαση όσο το δυνατόν πιο αμερόληπτη (αν υφίσταται πράγματι κι αυτός ο όρος).

  Άλλοι προσάπτουν την ευθύνη μονάχα στη μια μεριά, άλλοι στην άλλη μεριά, άλλοι είναι δίκαιοι και τα μοιράζουν 50-50 και άλλοι δίνουν λιγότερο ή περισσότερο ποσοστό σ’ ένα από τα δύο. Ας δούμε, όμως, εμείς ως απλοί άνθρωποι και φιλόμουσοι, ο στίχος ή η μελωδία ευθύνεται για την επιτυχία ενός τραγουδιού; Ή και τα δύο;

Κατά την γνώμη μου ο καλύτερος τρόπος για να αναλύσουμε ένα τέτοιο ζήτημα, είναι να το πιάσουμε από τις άκρες του.

Ας πάρουμε ως πρώτη περίπτωση, αυτή της ποίησης. Πολλοί καλλιτέχνες κατά την διάρκεια της καριέρας τους, επιχειρούν να μελοποιήσουν κάποια λόγια ενός γνωστού ποιητή. Η ερώτηση είναι, κατά πόσο αυτό τους τιμά ή όχι. Η μελοποίηση ενός ποιήματος δεν σε καθιστά απαραίτητα έναν σπουδαίο συνθέτη, μουσικό και δεν σε τοποθετεί αυτόματα ανάμεσα στα μεγαλύτερα ονόματα της μουσικής. Η μόνη ερώτηση που κατ’ επέκταση απαντά στην επιτυχία ή όχι μιας τέτοιας προσπάθειας, είναι αν υπάρχει χημεία. Χημεία ανάμεσα στις λέξεις και στην μουσική. Χημεία ανάμεσα στην συγκίνηση του αναγνώστη-συνθέτη και στην μουσική του. Αν ο στίχος και η μελωδία κουμπώνουν και το αποτέλεσμα είναι αρμονικό, τότε το τραγούδι είναι αληθινό και άρα πετυχημένο. Πολλά ποιήματα κατά καιρούς μελοποιήθηκαν δύο και τρεις φορές από διαφορετικούς καλλιτέχνες, και γνωστή έγινε μία εκδοχή τους, ίσως και καμία. Αν η μουσική δεν δένει με τον στίχο, τότε οι λέξεις όση δύναμη και να έχουν χάνονται στη λήθη.

Η δεύτερη περίπτωση είναι αυτή του μέτριου ή απλοϊκού στίχου. Μια ιστορία (συνήθως ερωτική) ειπωμένη με πολύ απλά λόγια (παραπάνω από όσο πρέπει), με προβλέψιμες ομοιοκαταληξίες και συνηθισμένες λέξεις, χρειάζεται μια πρωτότυπη μουσική για να μείνει στο χρόνο. Σε διαδικασία ανάγνωσης αν ο στίχος δεν έχει δύναμη, τότε μια ιδιαίτερη μελωδία θα τον εκτοξεύσει. Με άλλα λόγια, αν ο στίχος δεν μπορεί να σταθεί μόνος του χωρίς μουσική υπόκρουση, η κατάλληλη στιγμή ενός συνθέτη μπορεί να του δώσει την ένεση για να συγκινήσει. Πολλά τραγούδια που αγαπάμε και τραγουδάμε μέχρι σήμερα, έχουν στίχο απλό, σταράτο, ξερό κι ωστόσο η μουσική τους μοιάζει να έρχεται από άλλο γαλαξία.

  Σαφώς, υπάρχει και η ενδιάμεση περίπτωση: αριστοτεχνικός, κοφτερός στίχος και εξαίσια μουσική σύνθεση. Τραγούδια με στίχους ποιητών που έγιναν για παράδειγμα ζεϊμπέκικα και τραγουδήθηκαν από όλους. Χωρίς, όμως, να ενδιαφέρεται κανείς αν τα λόγια αυτά ειπώθηκαν από τον Γκάτσο, τον Ελύτη ή τον Ρίτσο.

Για να γενικεύσουμε περισσότερο τα παραπάνω λόγια, μπορούμε να πούμε ότι η μουσική ίσως έχει ένα μεγαλύτερο ποσοστό ευθύνης για την επιτυχία και την διαχρονικότητα ενός τραγουδιού απ’ ότι ο στίχος. Η ακρόαση ενός τραγουδιού δεν έχει καμία σχέση με την ανάγνωση. Ίσα ίσα που μια πονεμένη και σκληρή ιστορία, γίνεται πιο ανώδυνη και γλυκιά με την κατάλληλη μελωδία.

 Για να μην αδικήσουμε, όμως, και τους στιχουργούς, δεν είναι διόλου αμέτοχοι στην επιτυχία ή αποτυχία ενός τραγουδιού, από την στιγμή κιόλας που ονομάζεται τραγούδι. Πολλές φορές πλούσιοι και ολοκληρωμένοι στίχοι, αδικούνται από μια ατυχή μελοποίηση, παραμελούνται και ξεχνιούνται. Και αντίστοιχα συμβαίνει και το αντίστροφο.

Εν κατακλείδι, κατά την ταπεινή άποψη ενός μέσου ακροατή και λάτρη της μουσικής τέχνης, σ’ ένα κομμάτι το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης το έχει ο συνθέτης, παρ’ όλο που η πένα του στιχουργού δεν είναι καθόλου αμελητέα.

Μακάρι όλες οι όμορφες ιστορίες να αγκαλιάζονται από μελωδίες μαγικές.

Υ.Γ. Αυτό το κείμενο αφιερώνεται στον Οδυσσέα Ιωάννου, που χάρη στις συνεντεύξεις και τις απόψεις του με έκανε να σκεφτώ μεταξύ άλλων και αυτό το θέμα. Και τον ευχαριστώ για όλα.

Θανάσης Πάνου

See Also
What's Your Reaction?
Excited
0
Happy
0
In Love
0
Not Sure
0
Silly
0
View Comments (0)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top