Το έθιμο του Μάρτη | Λαμπρινή Νταβέλη

Μάρτιος. Ο αγαπημένος μου μήνας! Σηματοδοτεί την έναρξη της άνοιξης, μία από τις πιο όμορφες εποχές του χρόνου. Τα λουλούδια ανθίζουν, τα πουλιά κελαηδούν, ο τόπος ομορφαίνει και δειλά δειλά ξεκινά η αντίστροφη μέτρηση για το καλοκαίρι.

Κάθε χρόνο, τέτοια μέρα, περηφανευόμουν στους συμμαθητές μου και στις συμμαθήτριες μου για τον υπέροχο Μάρτη που έφτιαξε η δίκη μου γιαγιά – και το τονίζω αυτό το «μου», με δυνατή και τσιριχτή, τελείως παιδική φωνή – ενώ παράλληλα τσιγκλούσα θανάσιμα όσους δεν φορούσαν τον δικό τους Μάρτη.

Το έκανες εικόνα και γελάς; Μήπως σου θυμίζει και εσένα κάτι όλο αυτό; Δεν έχεις αναρωτηθεί ποτέ σου για ποιον λόγο όλος αυτός ο παιδικός ντόρος; Τι είναι, τελικά, αυτό το έθιμο;

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Κάθε 1η Μαρτίου η «σούπερ» γιαγιά ή και μαμά – μην έχουμε παρεξηγήσεις – παίρνουν μία κόκκινη και μία άσπρη κλωστή, τις μπλέκουν και δημιουργούν ένα βραχιολάκι που εμείς αποκαλούμε μαρτάκι.

Η προέλευση και ο συμβολισμός του

Ο Μάρτης ή Μαρτιά είναι ένα έθιμο που έχει ρίζες στην Αρχαία Ελλάδα, και συγκεκριμένα στα Ελευσίνια Μυστήρια. Οι μύστες των Ελευσίνιων Μυστηρίων έδεναν μια κλωστή, την Κρόκη, στο δεξί τους χέρι και το αριστερό τους πόδι.

Σήμερα και για όλο το μήνα παιδιά και μεγάλοι φορούν στον καρπό του χεριού τους ένα βραχιολάκι, φτιαγμένο από στριμμένη άσπρη και κόκκινη κλωστή. Όπως λέει ο λαός, ο Μάρτης προστατεύει τα πρόσωπα των παιδιών από τον πρώτο ήλιο της άνοιξης για να μην καούν.

Όταν τελειώσει ο μήνας το βραχιολάκι αυτό το βγάζουν και το αφήνουν πάνω στις τριανταφυλλιές όταν δουν το πρώτο χελιδόνι, για να τον πάρουν τα πουλιά και να χτίσουν τη φωλιά τους.

Αποτελεί έθιμο των Βαλκανίων

Ωστόσο δεν είναι μόνο η χώρα μας που έχει αυτό το έθιμο. Μάρτη φοράνε και στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, μία μικρή καρφίτσα που τη λένε Μαρτσισόρ, τη Βόρεια Μακεδονία, την Αλβανία και την Μολδαβία.

Το έθιμο του Μάρτη γιορτάζεται ίδιο και απαράλλαχτο στην Βόρεια Μακεδονία με την ονομασία Μάρτινκα και στην Αλβανία ως Βερόρε.

Οι Βούλγαροι, την πρώτη ημέρα του Μάρτη, φορούν στο πέτο τους στολίδια φτιαγμένα από άσπρες και κόκκινες κλωστές που αποκαλούνται Μαρτενίτσα. Σε ορισμένες περιοχές της Βουλγαρίας, οι κάτοικοι τοποθετούν έξω από τα σπίτια τους ένα κομμάτι κόκκινου υφάσματος για να μην τους «κάψει η γιαγιά Μάρτα», που είναι η θηλυκή προσωποποίηση του μήνα Μάρτη.

Η Μαρτενίτσα λειτουργεί στη συνείδηση του βουλγαρικού λαού σαν φυλαχτό, το οποίο μάλιστα είθισται να προσφέρεται ως δώρο μεταξύ των μελών της οικογένειας, συνοδευόμενο από ευχές για υγεία και ευημερία. Το ασπροκόκκινο στολίδι της 1ης του Μάρτη φέρει στα ρουμανικά την ονομασία Μαρτσισόρ. Η κόκκινη κλωστή συμβολίζει την αγάπη για το ωραίο και η άσπρη την αγνότητα του φυτού χιονόφιλος, που ανθίζει τον Μάρτιο και είναι στενά συνδεδεμένο με αρκετά έθιμα και παραδόσεις της Ρουμανίας.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο θεός Ήλιος μεταμορφώθηκε σε νεαρό άνδρα και κατέβηκε στη Γη για να πάρει μέρος σε μια γιορτή. Τον απήγαγε όμως ένας δράκος, με αποτέλεσμα να χαθεί και να βυθιστεί ο κόσμος στο σκοτάδι. Μια μέρα, ένας νεαρός μαζί με τους συντρόφους του σκότωσε τον δράκο και απελευθέρωσε τον Ήλιο, φέρνοντας την άνοιξη. Ο νεαρός έχασε τη ζωή του και το αίμα του -λέει ο μύθος- έβαψε κόκκινο το χιόνι. Από τότε, συνηθίζεται την 1η του Μάρτη όλοι οι νεαροί να πλέκουν το «Μαρτισόρ», με κόκκινη κλωστή που συμβολίζει το αίμα του νεαρού άνδρα και την αγάπη προς τη θυσία και άσπρη που συμβολίζει την αγνότητα.

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top