Υπάρχουν σωστές και λάθος απόψεις; | Πάστα Φλώρα

Σίγουρα, είτε σε μια παρέα, είτε σε ένα τραπέζι με συγγενείς, είτε σε ένα καφέ με συναδέλφους ή συμφοιτητές έχουμε όλοι ακούσει φράσεις όπως: «Δεν ξέρω αν είναι σωστό αυτό που λέω αλλά είναι η γνώμη μου», «Ας είναι και λάθος αλλά εγώ αυτό πιστεύω». Τέτοιες φράσεις, που διόλου λίγες φορές έχουν οδηγήσει συνομιλητές σε εντάσεις και αδιέξοδα, αποτελούν τον πυρήνα ενός πολύ σημαντικού διλήμματος: τελικά υπάρχουν σωστές και λάθος απόψεις; Ποια είναι η διαχωριστική γραμμή, η ειδοποιός διαφορά που θα μπορέσει να κρίνει κάτι τέτοιο;

Ξεκινώντας μία συζήτηση με φιλική μου παρέα κατάλαβα το εξής: όταν κάποιος ξεκινά να επιχειρηματολογεί λέγοντας φράσεις όπως: «Δεν ξέρω τι λες εσύ αλλά η άποψή μου είναι …» σε έχει ήδη προϊδεάσει για μία επικείμενη διαφωνία, η οποία όμως φαίνεται πως θα βασιστεί σε υποκειμενικά και όχι αντικειμενικά κριτήρια.

Και αυτό γίνεται γιατί όταν ακούμε την λέξη «άποψη» δεν θεωρούμε δεδομένο ότι αυτή θα έχει προέλθει από προσωπική αναζήτηση και έρευνα πάνω στο θέμα. Για αρκετούς ανθρώπους οι απόψεις δεν βασίζονται ούτε στην γνώση, ούτε στην λογική. Είναι αυτή η ανεξήγητη και, στην ουσία, αβάσιμη θέλησή τους να υποστηρίξουν μία θέση χωρίς να έχουν χειροπιαστά επιχειρήματα. Για αυτό και ξεκινούν λέγοντας «αυτή είναι η άποψή μου» ώστε να απαλλαχθούν από το βάρος της άγνοιας στην οποία στηρίχθηκαν και να αναδείξουν ταυτόχρονα τα παράλογα υποκειμενικά τους κριτήρια ως αντικειμενικά επιχειρήματα.

Εκεί αρχίζει το πρόβλημα. Όταν κάποιος ξεκινά να αναλύει μία τέτοια «άποψη» – επειδή ακριβώς δε θεωρεί ότι πρέπει να βασιστεί σε λογικά και αντικειμενικά δεδομένα – σχεδόν πάντα καταλήγει να στηρίζεται σε στερεότυπα και προκαταλήψεις, κάνοντας ασυνάρτητους συνειρμούς για να υποστηρίξει την θέση του. Η άποψη, λοιπόν, μέσα από αυτήν την ματιά, αρχίζει να οδηγείται προς τον δρόμο του λάθους. Διότι, όσο υποκειμενικά και αν είναι τα πιστεύω μας, δεν νοείται να μην βασίζονται σε επιστημονικές και αντικειμενικές αλήθειες.

Και όμως, είναι αρκετά δύσκολο να πεις σε κάποιον πως η άποψή του είναι λάθος, σχεδόν φαντάζει ξένη στο ίδιο μας το στόμα, γιατί ξέρεις πως σύντομα θα έρθει ο αντίλογος υποστηρίζοντας πως «Είναι η άποψή μου, δεν μπορεί να είναι λάθος». Σε καθετί όμως που φαίνεται καθαρά υποκειμενικό από πίσω πάντα κρύβεται μία αντικειμενική αλήθεια. Και όταν μιλάμε για γνώμες, θεωρίες, πιστεύω και απόψεις αυτή πρέπει να αποτελεί τον πυρήνα από τον οποίο θα αντλούμε την οποιαδήποτε υποκειμενικότητά μας.

Αυτό βέβαια δε σημαίνει πως για ένα θέμα δεν μπορούν πολλές απόψεις να είναι σωστές ή και πολλές να είναι λάθος. Οι απόψεις είναι οπτικές που διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Όμως, ακόμα και αν είναι διαμετρικά αντίθετες θα πρέπει αναγκαστικά να στηρίζονται και οι δύο σε αντικειμενικές αλήθειες, σε λογικά δεδομένα.

Τι θέλω να τονίσω: η έννοια της άποψης δεν είναι ένας μανδύας πίσω από τον οποίο μπορούμε προστατευμένα να εκφράσουμε όλες τις ανεξήγητες προκαταλήψεις μας. Όταν εκφράζεις την γνώμη σου αποκτάς μία ευθύνη απέναντι στον άλλον και κυρίως απέναντι στον εαυτό σου, μία ευθύνη που δεν γίνεται να βασίζεται σε παραλογισμούς.

Όταν λοιπόν βρεθείτε ξανά και εσείς σε μία συζήτηση, σκεφτείτε καλά πως θα χρησιμοποιήσετε τον όρο «άποψη». Εννοείται πως είμαστε άνθρωποι, κάνουμε λάθη και μπορεί να μην είμαστε έγκυρα ενημερωμένοι για ένα θέμα που εκφέρουμε γνώμη· μπορεί και εμείς οι ίδιοι να αποκτήσουμε μία τέτοια «λάθος άποψη».

Για αυτό και οφείλουμε να είμαστε δεκτικοί και όχι απόλυτοι, ακούγοντας τις διαφορετικές οπτικές των υπολοίπων, ακόμα και διαμετρικά αντίθετες απόψεις από την δική μας. Στην τελική, μόνο αν ακούσεις τον αντίλογο και καταφέρεις να τον αναιρέσεις μπορείς να είσαι σίγουρος ότι η άποψή σου είναι η σωστή ή, για να το εκφράσω καλύτερα, ότι η άποψή σου ταυτόχρονα βασίζεται σε αντικειμενικά-λογικά δεδομένα και ταιριάζει καλύτερα από τις υπόλοιπες με τον χαρακτήρα, τα πιστεύω και την ιδιοσυγκρασία σου.

Άννα Κούρα Μανώλη

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top