Η μαγεία του θεάτρου στην Επίδαυρο | Πάστα Φλώρα

Θάλασσα, κολύμπι, ήλιος, ξεγνοιασιά, διακοπές, ξεκούραση… Αυτά είναι τα σίγουρα κομμάτια του παζλ «Ελληνικό καλοκαίρι», έτσι όπως οι περισσότεροι από εμάς το συνθέτουν στο μυαλό τους τους 11 από τους 12 μήνες του χρόνου, αναμένοντας τον παραθεριστή, αυτόν που θα μας κάνει να ανασάνουμε από την καθημερινότητα και θα μας βοηθήσει να συνεχίσουμε τον αέναο αγώνα μας.

Για κάποιους όμως ελληνικό καλοκαίρι δε νοείται χωρίς Επίδαυρο. Είναι οι άνθρωποι αυτοί που με κάθε τρόπο θα ταξιδέψουν στην Αργολίδα, στη χώρα των απλόχωρων κάμπων και των μαγευτικών βουνών, για ένα σαββατοκύριακο του Ιούλη ή του Αυγούστου, για να συμμετάσχουν σε μια ομαδική τελετουργία που λαμβάνει χώρα κάθε καλοκαίρι σε αυτά τα άγια χώματα. Ακόμα όμως και αν δεν είναι κάποιος τακτικός επισκέπτης, μία μόνο εμπειρία αρκεί για να γίνει μέτοχος αυτού του ανομολόγητου μυστηρίου και δικαίως να νιώθει στο εξής μέλος μιας μεγάλης οικογένειας, με αόρατους αλλά αρραγείς δεσμούς.

Ίσως γι΄αυτό φταίει η ενέργεια της περιοχής. Ο νομός Αργολίδας είναι ένας τόπος με βαρύ το αποτύπωμα της ιστορίας, με ανάκτορα Μυκηναίων βασιλιάδων, με κυκλώπεια τείχη, ιερά και πόλεις ξακουστές στην αρχαιότητα, κάστρα και γεφύρια, και με ένα θέατρο εξαιρετικό δείγμα αισθητικής αρμονίας και λειτουργικότητας, που επιτρέπει στους θεατές ακόμα και των ανωτάτων κερκίδων να ακούν τον ελάχιστο ήχο. Ένα θέατρο χτισμένο στον ευρύτερο χώρο του ιερού του Ασκληπιού, του θεού ιατρού της αρχαιότητας, αποτελώντας τμήμα του μεγαλύτερου θεραπευτικού κέντρου ολόκληρου του ελληνικού και ρωμαϊκού κόσμου. Η ίαση του σώματος άρρηκτα δεμένη με την ίαση της ψυχής, που προσφέρει η αρχαία ελληνική τραγωδία.

Και ίσως αυτός είναι ο δεύτερος λόγος για τη δημιουργία αυτού του κλίματος μυσταγωγίας στην Επίδαυρο. Το αρχαίο ελληνικό δράμα, έλκει την καταγωγή του στα θρησκευτικά δρώμενα των αρχαίων Ελλήνων και συνδέεται στενά με τον Διόνυσο, τον θεό που προσωποποιούσε τις μυστηριώδεις παραγωγικές δυνάμεις της φύσης καθώς και με το ξέφρενο τελετουργικό γύρω από τη λατρεία του. Συγχρόνως, οι παραστάσεις της τραγωδίας και της κωμωδίας δεν ήταν ποτέ αποκομμένες από τη σύγχρονη ζωή των ανθρώπων της εποχής, λειτουργώντας πάντοτε ως συμπληρωματικό μέσο παίδευσης του δημοκρατικού πολίτη. Και φτάνουμε στα 1938, όταν για πρώτη φορά στα νεότερα χρόνια παρουσιάστηκε παράσταση αρχαίας ελληνικής τραγωδίας στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Η Ηλέκτρα του Σοφοκλή, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη και με πρωταγωνίστρια την Κατίνα Παξινού, παρουσιάστηκε απόγευμα, χωρίς σκηνικά και φωτισμούς, καθώς δεν υπήρχε η δυνατότητα ηλεκτροδότησης του χώρου.

Τότε, όπως και τώρα, όπως ακριβώς και τον 4ο αιώνα π.Χ., οι άνθρωποι που παρακολούθησαν το μυστήριο της Επιδαύρου στο πέρασμα των αιώνων, και συμμετείχαν σ΄αυτό, δεν μπορεί παρά να μοιράστηκαν τα ίδια συναισθήματα με αυτά των σύγχρονων μυστών. Αυτή η ψυχική ανάταση, αυτό το αίσθημα ανυπομονησίας καθώς ανηφορίζεις αργά το απόγευμα το δρομάκι που θα σε οδηγήσει στην καλά κρυμμένη αγκαλιά του θεάτρου, η μυρωδιά του πεύκου, το τραγούδι των τζιτζικιών, το φως που υποχωρεί είναι εικόνες και ήχοι που παραμένουν στο πέρασμα των αιώνων. Και είναι αυτή η αόρατη κλωστή που συνδέει παρελθόν και παρόν τόσο γοητευτική, τόσο μυστηριακή…

Και όταν όλο αυτό το πολύβουο μελίσσι βρει τη θέση του στις κερκίδες του θεάτρου και τα φώτα χαμηλώσουν, όταν πια το σούρουπο έχει προχωρήσει για τα καλά, γίνεται η μεγάλη αποκάλυψη. Μια απόκοσμη σιωπή απλώνεται. Μοναχά οι ήχοι της φύσης έχουν θέση εδώ: Το θρόϊσμα των δέντρων από το αεράκι, τα κεφάτα τζιτζίκια, ίσως κάποιο βατραχάκι από κάποιο ρέμα… Και από αυτή τη σιωπή, μέσα από το σκοτάδι ο θίασος περνά τελετουργικά στο βάθος της ορχήστρας. Ένα ρίγος διαπερνά τον θεατή, καθώς η κλωστή του παρελθόντος ίπταται πάνω από το κοίλο, δένει τους ηθοποιούς και τους θεατές και τους παρασύρει… Η παράσταση αρχίζει…

Όλα αυτά τα χρόνια, από το 1938 και εξής –με εξαίρεση τη σκοτεινή περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου- έχουν παρουσιαστεί, έχουν διδαχτεί όπως ήταν ο αρχαιοελληνικός όρος, πολλές αναγνώσεις τραγωδίας και από το 1957 και πολλές αριστοφανικές κωμωδίες στον ιερό χώρο της Επιδαύρου. Κλασικίζουσες ή μοντέρνες, καινοτόμες ή συμβατικές, έχουν αφήσει το δικό τους αποτύπωμα στην ιστορία του θεσμού. Η υποδοχή του κοινού άλλοτε θερμή, με παρατεταμένα χειροκροτήματα και επευφημίες, και άλλοτε αυστηρή, με αποδοκιμασίες και ηχηρές αποχωρήσεις. Και όταν η παράσταση τελειώσει, όλοι οι μύστες, κοινό και συντελεστές, θα σκορπίσουν στο Λυγουριό, στη Νέα Επίδαυρο ή θα πάρουν το δρόμο της επιστροφής, με τη μαγεία αυτού που ζήσανε στο μυαλό και στην ψυχή τους.

Αυτό που γίνεται στην Επίδαυρο δεν είναι επομένως μόνο μια σπονδή στο παρελθόν, είναι ζωντανό, συμμετοχικό, είναι ένα τελετουργικό που κάθε θεατής και κάθε καλλιτέχνης αξίζει να βιώσει. Και αυτή ακριβώς η έννοια του βιώματος έρχεται να απαντήσει ίσως στο αρχικό μας ερώτημα γιατί τόσοι άνθρωποι νιώθουν την ανάγκη κάθε καλοκαίρι να γίνουν μέτοχοι αυτής της ανεπανάληπτης μυσταγωγίας που μόνο στο φημισμένο τούτο αρχαίο θέατρο μπορεί να τελεστεί.

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top