Τι είναι το book-shaming | Πάστα Φλώρα

Ως book- shaming ορίζεται η δημιουργία αρνητικών συναισθημάτων, π.χ. ενοχών, ντροπής κ.λπ., σε ένα άτομο εξαιτίας του βιβλίου που διαβάζει και απολαμβάνει.

Με άλλα λόγια, ένα άτομο βρίσκεται στο επίκεντρο του κοινωνικού χλευασμού εξαιτίας του βιβλίου/ του είδους του βιβλίου/ του- της συγγραφέα που κρατάει στα χέρια του.

Σε πολλά άτομα έχει τύχει να σκεφτούν αν θα πάρουν μαζί τους, σε δημόσιο χώρο, το βιβλίο που διαβάζουν εκείνη την περίοδο.

Ο λόγος αυτού του δισταγμού είναι η ανασφάλεια ότι θα λάβουν πολλά υποτιμητικά βλέμματα και σχόλια, αν αυτό το βιβλίο που κρατούν δεν είναι αρκετά «σοβαρό» και «ποιοτικό», σύμφωνα με την κοινή γνώμη.

Με βάση αυτήν την άποψη, κάθε άτομο που «αναλώνεται» με μη σημαντικούς συγγραφείς και μη υψηλά έργα θα έπρεπε να αισθάνεται ντροπή και να στρέφεται στα έργα που είναι άξια ανάγνωσης.

Έτσι, ένα άτομο μπορεί να αποκρύψει το ότι έχει διαβάσει ένα συγκεκριμένο βιβλίο ή/ και ότι το απόλαυσε, από φόβο του κοινωνικού χλευασμού. Όμως, ακόμα και αν η κοινή γνώμη το θεωρεί «κακό» (όπως και αν ορίζεται, εν τέλει, αυτή η ταμπέλα), αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να προσδώσει ευχαρίστηση σε κάποιο άτομο; Ακριβώς το αντίθετο.

Το γεγονός ότι ένα βιβλίο δεν συγκαταλέγεται στα έργα της κλασικής λογοτεχνίας ή στα αριστουργήματα εν γένει, δεν σημαίνει ούτε ότι δεν είναι άξιο προσοχής ούτε ότι δεν μπορεί να αποφέρει χαρά.

Οι προτιμήσεις του κάθε ανθρώπου είναι εντελώς υποκειμενικές και δεν συνεπάγεται ότι κάποιες είναι υποδεέστερες από άλλες.

Το κάθε άτομο χρειάζεται να νιώθει ελεύθερο να εκφράσει τον εαυτό του, κάνοντας ακόμα και το πιο απλό, όπως το να διαβάσει το αγαπημένο του βιβλίο, δημοσίως.

Χωρίς να υπάρχει το άγχος του κοινωνικού περίγελου, καθώς δεν γίνεται εις βάρος κανενός.

Ο στόχος του βιβλίου είναι να το απολαύσουμε, να μας ταξιδέψει και, ενίοτε, να μας διδάξει κάτι. Αν όμως, το διαβάζουμε αποκλειστικά και μόνο επειδή πιστεύουμε ότι με αυτόν τον τρόπο θα χαίρουμε εκτίμησης και σεβασμού από τα γύρω μας άτομα, τότε χάνεται το βασικό του νόημα.

Η αξία του ανθρώπου και του αναγνώστη δεν ορίζεται με βάση πόσο «σοβαρά» βιβλία έχει στη βιβλιοθήκη του. Κάθε άτομο είναι ξεχωριστό, με τα δικά του αναγνωστικά γούστα και ενδιαφέροντα.

Επιπλέον, το κάθε είδος λογοτεχνίας και ποίησης δεν απευθύνεται αποκλειστικά και μόνο σε ένα μικρό μερίδιο του αναγνωστικού κοινού.

Μπορεί να είσαι ενήλικας και να απολαμβάνεις βιβλία που συγκαταλέγονται στη νεανική λογοτεχνία ή και το αντίστροφο. Το σημαντικό είναι το εκάστοτε έργο να αποτελεί πηγή έμπνευσης και χαλάρωσης.

Όλα τα βιβλία, είτε μας αρέσουν είτε όχι, έχουν να προσφέρουν το λιθαράκι τους στον κάθε αναγνώστη. Δεν υπάρχει λόγος να χλευάζεται και να υποτιμάται κάποιο βιβλίο ή το αναγνωστικό κοινό του, επειδή έτυχε να μην συμπίπτει με τις προτιμήσεις κάποιου ατόμου.

Από μια οπτική γωνία θα μπορούσαμε να πούμε ότι το book- shaming αποτελεί, εν μέρει, προέκταση και του φυλετικού διαχωρισμού.

Στο επίκεντρό του χλευασμού βρίσκονται, κυρίως, είτε βιβλία από γυναίκες συγγραφείς είτε είδη βιβλίων που έχουν μεγάλη απήχηση στο γυναικείο αναγνωστικό κοινό. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι από τη λίστα εκλείπουν και οι άνδρες συγγραφείς, είτε ανήκουν σε αυτά τα είδη είτε όχι.

Ακόμα, ως αντικείμενο χλευασμού μπορεί να γίνει και ο αριθμός των βιβλίων που διαβάζει ένα άτομο ανά έτος. Πολλές φορές συγχέεται αυτός ο αριθμός με την αξία του ατόμου σαν άνθρωπος.

Έτσι, μπορεί κάποιος να έρθει σε αμηχανία, καθώς κατά τη δική του ή την κοινή άποψη μπορεί αυτός ο αριθμός να είναι μικρός έως αμελητέος, άρα να μην θεωρείται άξιος σεβασμού.

Όμως και πάλι, πρέπει να βρίσκεται κατά νου ότι κάθε άτομο είναι ξεχωριστό. Κάθε άτομο έχει τους δικούς του ρυθμούς, τις δικές του προτιμήσεις και το δικό του πρόγραμμα.

Το σημαντικό είναι το βιβλίο που διαβάζει να το ξεκουράζει, να το ευχαριστεί και, ίσως, να το διδάσκει κάτι. Όχι να θεωρείται άλλη μια «υποχρέωση» μέσα στην καθημερινότητά του.

Αν αναλογιστούμε τις εκφάνσεις του book- shaming μπορούμε να υποθέσουμε πως ευθύνεται, κυρίως, το αίσθημα της υπεροχής.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι διαβάζοντας συγκεκριμένα, καταξιωμένα βιβλία είναι πιο έξυπνα και υπερέχουν πνευματικά έναντι των άλλων.

Αυτή η νοοτροπία μπορεί να εντοπιστεί και κατά τα σχολικά χρόνια, όπου γίνονται αντικείμενα περιθωριοποίησης βιβλία ή/ και είδη βιβλίων που θεωρούνται «υποδεέστερα», μη «σοβαρά».

Ταυτόχρονα, μεγάλη επιρροή ασκούν και οι εκάστοτε τάσεις (trends). Βιβλία και κατηγορίες ολόκληρες θεωρούνται out-of-fashion άρα κατώτερα και όχι άξια ενδιαφέροντος.

Όμως, το ότι ένα βιβλίο/ συγγραφέας δεν συμπίπτει με τις προτιμήσεις ενός ατόμου (ή και πολλών) αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί κάποιο άτομο να το βρει ενδιαφέρον.

Φυσικά, μπορούμε να προτείνουμε (αγαπημένα) βιβλία και συγγραφείς που μας αρέσουν πολύ. Ακόμα και να ασκήσουμε κριτική ενός βιβλίου, εντός λογικών πλαισίων.

Αυτό που χρειάζεται να θυμόμαστε είναι ότι επειδή κάτι δεν αρέσει σε εμάς, δεν σημαίνει ότι είναι άξιο περιφρόνησης. Ακόμα και από βιβλία που εν τέλει δεν μας κέρδισαν, αποκομίσαμε κάποια στοιχεία. Μαθαίνουμε τί μας αρέσει και τί όχι, διαμορφώνουμε το γούστο και την αισθητική μας.

Χωρίς να μας δίνει το δικαίωμα να υποτιμήσουμε το γούστο και την αισθητική του άλλου ατόμου όταν δεν συμπίπτει με τις δικές μα απόψεις.

Καλό είναι να προωθούμε τον διάλογο και την αντιπαραβολή επιχειρημάτων.

Έτσι, ανοίγουν οι ορίζοντές μας και μπορεί να φωτιστεί μια οπτική γωνία του βιβλίου που δεν είχαμε αντιληφθεί. Αυτό μπορεί να μας κάνει να αναθεωρήσουμε την άποψή μας για αυτό, μπορεί και όχι.

Το σίγουρο είναι ότι θα έχουμε κερδίσει κάτι μέσα από τον διάλογο και την αντιπαραβολή των διαφορετικών απόψεων. Ο χλευασμός, από την άλλη, δεν είναι από καμία άποψη κερδοφόρος.

Ας υποστηρίξουμε ο κάθε άνθρωπος τον άλλο και ας σταματήσει η περιθωριοποίηση βιβλίων και συγγραφέων. Όλα τα βιβλία έχουν τον σκοπό τους· να μας ταξιδέψουν, να διευρύνουν το μυαλό μας και να μας διασκεδάσουν.

Μέσα σε αυτά δεν υπάρχει χώρος για book- shaming είτε του ίδιου του βιβλίου, είτε του αναγνωστικού κοινού του.

Γεωργία- Σαβίνα Αποστολοπούλου

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top