Now Reading
Η ψυχοθεραπεία ως παράγοντας ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας | Πάστα Φλώρα

Η ψυχοθεραπεία ως παράγοντας ενίσχυσης της ψυχικής ανθεκτικότητας | Πάστα Φλώρα

Όσο και αν θα ευχόμασταν η ζωή να αποτελούταν από πόρτες και κινήσεις εύκολα ανιχνεύσιμες και προσιτές, δεν είναι λίγες οι στιγμές όπου θα βρεθούμε μπροστά σε τραυματικές καταστάσεις και στρεσογόνες περιόδους που σχετίζονται είτε με την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου είτε με τομείς όπως η καριέρα, η οικογένεια, οι σχέσεις ή μια απότομη αλλαγή στην καθημερινότητά μας. Απώλειες, λάθος εκτιμήσεις και πρωτόγνωρα αρνητικά συναισθήματα μας καταλύουν απαιτώντας την προσαρμογή μας. Όμως, εκεί πρέπει να ενεργοποιήσουμε την εσωτερική πηγή δύναμης και ελέγχου μας έχοντας ως στόχο το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Ο τρόπος που διαχειριζόμαστε την οποιαδήποτε αλλαγή της ζωής μας αντανακλάται στις επιλογές μας. Η ικανότητα ενός ατόμου να αντλήσει όσο το δυνατόν περισσότερα εποικοδομητικά στοιχεία από ένα αρνητικό γεγονός, μια επίπονη, τραυματική ή εξαντλητική περίοδο της ζωής του και να ανακάμψει επιδιώκοντας την θετική εξέλιξη του ως ανθρώπινο ον ονομάζεται «ψυχική ανθεκτικότητα» (Resilience). Αν και δεν έχει δοθεί ένας απόλυτος και συγκεκριμένος ορισμός, αυτή η περιγραφή φαίνεται να γίνεται περισσότερο αποδεκτή. Ο αγγλικός όρος παραπέμπει στην έννοια της ελαστικότητας ως όρο της φυσικής και της μηχανικής που δηλώνει την ικανότητα ενός υλικού να απορροφά την ενέργεια, να αντιστέκεται στη μεταβολή και να ανακτά την δύναμη του σύντομα. Ο παραλληλισμός αυτός, μας βοηθά να διακρίνουμε σαφέστερα τον όρο αν και πολλά σημεία της είναι ακόμα υπό διερεύνηση. 

Μπροστά σε ένα δυσάρεστο συμβάν, η συναισθηματική δυσφορία που βιώνουμε θεωρείται απολύτως φυσιολογική και η προσπάθεια συγκάλυψης ή άρνηση αντιμετώπισης δεν προωθεί, αλλά αντιθέτως εμποδίζει την εξυγίανση και την βέλτιστη εξέλιξη μας. Εκτιθέμενοι μπροστά σε δυσκολίες, καλούμαστε να προσαρμοστούμε σε μια τροχιά θετικής προσαρμογής. Αν και δεν υπάρχει ομοφωνία στο τι θεωρείται θετικό αποτέλεσμα καθώς συνισταμένη είναι το άτομο, το οποίο σε κάθε περίπτωση είναι διαφορετικό, ψυχολόγοι και ερευνητές συμφωνούν πως σε γενικότερο πλαίσιο, θετικό αποτέλεσμα είναι οτιδήποτε προωθεί την ατομική εξέλιξη και την επιτυχία έστω και σε έναν, οποιοδήποτε τομέα.

Η ψυχική ανθεκτικότητα προϋποθέτει την αποδοχή των αρνητικών συναισθημάτων χωρίς ενοχές, κάτι στο οποίο αντιτασσόμαστε εξαιτίας της άρνησης μας να αποδεχτούμε τα ευάλωτα χαρακτηριστικά μας. Κοινή παραδοχή των ψυχολόγων είναι πως ένα συμβάν δεν αρκεί αυτούσιο για να καταρρεύσουμε ψυχικά ή για να χαρακτηριστεί τραυματικό. Ο τρόπος ερμηνείας μας το καθορίζει ανάλογα με τον τρόπο σκέψης μας, με τα περισσότερο ψυχικά ανθεκτικά άτομα να επιλέγουν μια πιο λειτουργική προσέγγιση του συμβάντος. Το να εντοπίζουμε όμως την θετική πλευρά σε ένα δυσάρεστο γεγονός ή να κοιτάξουμε κατάματα όλα όσα δεν αντιμετωπίσαμε και δεν διαχειριστήκαμε σωστά προϋποθέτει μεγάλη αυτογνωσία και αντικειμενικότητα, απαραίτητες προϋποθέσεις στο να βγούμε αλώβητοι ή έστω, περισσότερο έμπειροι και δυνατότεροι.  

Στο ερώτημα όμως εάν μιλάμε για μια έμφυτη ικανότητα ή διαδικασία, οι ολοένα και αυξανόμενες μελέτες υποστηρίζουν πως μάλλον πρόκειται για μια δυναμική διαδικασία, η οποία εν τέλει καταλήγει να θεωρείται ικανότητα. Για παράδειγμα, ένα παιδί που μεγάλωσε σε ένα υποστηρικτικό και υγιές περιβάλλον πιθανότατα διαθέτει ένα σύνολο μηχανισμών αντιμετώπισης που θα του επιτρέψει να ανακάμψει πιο εύκολα μετά από ένα δυσάρεστο γεγονός. Μπορεί όμως να συμβεί και το αντίθετο, δηλαδή, το ίδιο άτομο να μην ανταπεξέλθει όπως θα ήταν αναμενόμενο. Υπάρχει όμως και εκείνη η περίπτωση όπου ένα άτομο που φαινομενικά δεν θα χαρακτηρίζαμε ως «ανθεκτικό», μετά από ένα ισχυρό σοκ να μπει σε μια άκρως ενεργητική και εξελικτική πορεία.

Εφόσον λοιπόν είναι κάτι το επίκτητο και καλλιεργείται, ποιοι είναι οι τρόποι που θα ενισχύσουν την προσωπική ανθεκτικότητα μας οδηγώντας σε μια καλύτερη ζωή; 

Πέρα από μικρές αλλαγές και ενασχολήσεις που μπορούμε να εντάξουμε στην καθημερινότητα μας ενισχύοντας την αυτοεκτίμηση, την αυτοπεποίθηση και σε τελικό βαθμό την ανθεκτικότητά μας, η μέθοδος της ψυχοθεραπείας φαίνεται να είναι  ίσως η πιο αποδοτική. Αν και για κάποιους συνεχίζει να αποτελεί ένα «ταμπού», η ψυχοθεραπεία έχει αποτινάξει από πάνω της πολλά από τα στερεότυπα που την συνόδευαν λόγω της αποτελεσματικότητας της. 

Η ψυχοθεραπεία δεν είναι απλώς μια συζήτηση ή καθοδήγηση προς την επίλυση ενός προβλήματος. Όποιος επιλέγει συνειδητά την ψυχανάλυση με στόχο να αντιμετωπίσει και να αποβάλλει όλα τα λανθασμένα μοτίβα που απορρόφησε από την οικογένεια, τον περίγυρο του ή και που ο ίδιος διάλεξε να ακολουθήσει, είναι προφανές πόσο έχει ανάγκη να απεμπλακεί από αυτά όσο και το θάρρος που διαθέτει. Ο φόβος του τι μπορεί να αποκαλυφθεί από αυτήν την «βουτιά» στο υποσυνείδητο μας όντες ευάλωτοι ψυχικά και νοητικά απέναντι σε έναν άγνωστο είναι οι κυριότεροι λόγοι απόρριψης της ψυχοθεραπείας. Παρ’ όλα αυτά, η ψυχοθεραπεία είναι εκείνη η οποία ίσως τελικά έχει τα πιο ευεργετικά αποτελέσματα στο άτομο. 

Η ψυχοθεραπεία αποτελεί ένα εξαιρετικά άρτιο εργαλείο προς την αυτογνωσία. Τις περισσότερες φορές δεν μπορούμε να αντιληφθούμε τον λόγο που συμπεριφερόμαστε κατά κάποιον συγκεκριμένο τρόπο, το γιατί μας είναι τόσο δύσκολο να ξεφύγουμε από βασανιστικές ή δυσάρεστες καταστάσεις διαιωνίζοντας τες ή ακόμα και τη δυναμική των σχέσεων που μπορεί να έχουμε με τους γονείς μας. Δεν ελέγχουμε ούτε και διαχειριζόμαστε σωστά το ασυνείδητο μας μέχρι να το περιγράψουμε και να το θέσουμε προς ερμηνεία και ορθολογική προσέγγιση. Τότε ξεπηδούν φαντάσματα του παρελθόντος που ίσως και να τα είχαμε απωθήσει από τη μνήμη μας αλλά τώρα καλούμαστε να τα αντικρίσουμε και να τα διώξουμε με επίπονο τρόπο δημιουργώντας ένα κενό, το οποίο όμως θα αντικατασταθεί από νέα και υγιή μοτίβα σκέψεων και συμπεριφορών. 

Η αυτογνωσία είναι και το πρώτο βήμα προς την αυτοπεποίθηση και ένα από τα βασικότερα στοιχεία της ψυχικής ανθεκτικότητας. Παραδεχόμενοι τα τρωτά σημεία και λάθη μας, είμαστε σε θέση να τα αποδεχθούμε και να τα διαχειριστούμε. Γνωρίζουμε μια όχι τόσο καλή πτυχή του εαυτού μας μέσω της συζήτησης με τον ψυχοθεραπευτή, συγχωρούμε τον εαυτό μας και νιώθουμε πλήρη επαφή με αυτό το κομμάτι μας «αγκαλιάζοντας» το όπως θα αγκαλιάζαμε και κάθε θετική μας πτυχή. Ο διάλογος μας ωθεί σε μια διαφωτιστική διαδικασία, η οποία απαλύνει το τραύμα και εντοπίσει την ρίζα κάθε ανθυγιεινού μοτίβου οδηγώντας στην αποδοχή και στη συνέχεια, στην ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας. 

Ο διάλογος με τον ψυχοθεραπευτή διακρίνεται από αντικειμενικότητα και ερωτήσεις που ο θεραπευόμενος καλείται να απαντήσει ανακαλύπτοντας μόνος του τη ρίζα ενός προβλήματος ή μιας προβληματικής συμπεριφοράς. Έχουμε λοιπόν μια διαδικασία ερωτημάτων και σκέψης που θα φέρουν τελικά την συνειδητοποίηση από το ίδιο το άτομο. Ακόμη και εκτός γραφείου, ο διάλογος γίνεται εσωτερικός με απώτερο σκοπό την προαγωγή του ατόμου. Θεραπεύοντας τραύματα, ελλείψεις της παιδικής ηλικίας και προβλήματα που προήλθαν από εξωτερικούς παράγοντες, βρίσκουμε τρόπους διαχείρισης του άγχους, του στρες, του πένθους ενισχύοντας την αυτοπεποίθηση και την δύναμη να υπερπηδήσουμε τις δυσκολίες  που το μυαλό θέτει ως εμπόδια στην βέλτιστη εξέλιξη μας. Σε δεύτερο επίπεδο και έχοντας αποδεχτεί οτιδήποτε δυσλειτουργικό, βρίσκουμε τους μηχανισμούς άμυνας και διαχείρισης που μας ταιριάζουν περισσότερο με στόχο την αποβολή των αρνητικών συναισθημάτων και μοτίβων που ως τώρα δεν διακρίναμε ή δεν αντιμετωπίζαμε επιλέγοντας την πρόοδο και την αλλαγή της οπτικής μας απέναντι στα πράγματα.

Η ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να επιτευχθεί μέσω της διαδικασίας της ψυχοθεραπείας εφόσον υπάρχει συνεργασία και προθυμία. Όλοι έχουμε το δικαίωμα και την υποχρέωση να ζητήσουμε το καλύτερο για τη ζωή μας αφότου απεμπλακούμε από όλα όσα μας εμποδίζουν από το να τα διεκδικήσουμε. Η ψυχική ανθεκτικότητα είναι κάτι που όλοι μπορούμε να πετύχουμε καθώς κανείς δεν είναι λιγότερο ή περισσότερο ανθεκτικός στις δυσκολίες, το ποσοστό έγκειται στην προσπάθεια που πραγματοποιεί ο καθένας. Μόλις ξεκινήσει η διεργασία στο γραφείο του ψυχαναλυτή, τότε θα συνεχιστεί και έξω από αυτό γεννώντας έναν ανθεκτικό άνθρωπο, ο οποίος θα τολμά, θα επιδιώκει από μόνος του την αλλαγή και την αναζήτηση του σκοπού πίσω από το καθετί που θα παρουσιαστεί στον δρόμο του. Εφόσον λοιπόν κατακτηθεί και διατηρηθεί, θα αποτελέσει το κίνητρο να πάμε όπου ως τότε δεν τολμούσαμε και να ζητήσουμε όλα όσα θέλαμε αλλά δεν είχαμε ποτέ το θάρρος έως τότε.

Ειρήνη Σαμαρά

See Also
What's Your Reaction?
Excited
0
Happy
0
In Love
0
Not Sure
0
Silly
0
View Comments (0)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top