Now Reading
Συνέντευξη με τον καραγκιοζοπαίχτη Στάθη Λαγκάδα | Πάστα Φλώρα

Συνέντευξη με τον καραγκιοζοπαίχτη Στάθη Λαγκάδα | Πάστα Φλώρα

Συνέντευξη στην Δώρα Αναστασίου

Η σκιά είναι η αποθέωση του στιγμιαίου. Μπορείς λοιπόν να κλείσεις έναν ολόκληρο κόσμο σε μια στιγμή; Ερώτημα που όχι μόνο απαντήθηκε επιτυχώς, αλλά αναπτύχθηκε, εξαπλώθηκε, και αποτελεί σήμερα πόλο έλξης ενός πεδίου θεωρητικής έρευνας, όπου η μελέτη του προκαλεί ακαταμάχητη γοητεία, ενώ δεν έπαψε ποτέ να συγκινεί μικρούς και μεγάλους. Μιλάμε για το θέατρο σκιών ένα από τα αρχαιότερα είδη θεατρικού θεάματος που η σκιά του απλώθηκε από τα βάθη της Ανατολής μέχρι την Ευρώπη. Αποφασίσαμε λοιπόν να κάνουμε μια βουτιά στον απίστευτο αυτό κόσμο και συναντήσαμε τον Στάθη Λαγκαδά, έναν άνθρωπο που παίζει με τις σκιές και προκαλεί την ειλικρινή απόλαυση και το θαυμασμό του κοινού του.

19441880_1961547394088781_591753343637039616_o.jpg


Ας ξεκινήσουμε με μια αναδρομή στην ιστορία του θεάτρου σκιών. Πείτε μας λίγα λόγια γι αυτήν την Τέχνη, για το “Πανί του Ονείρου” όπως το ονομάζουν οι Κινέζοι.

Το θέατρο σκιών σύμφωνα με τους μελετητές λαογράφους, όντως ξεκίνησε από την Κίνα. Υπάρχουν πολλές ιστορίες γύρω από τη γέννησή του. Η επικρατέστερη όμως είναι η ακόλουθη: όταν ο αυτοκράτορας την Κίνας «Βου Τι «της δυναστείας των Χαν έχασε τη σύζυγό του από ανίατη για τα δεδομένα της εποχής αρρώστια, έπεσε σε μελαγχολία. Τότε ο μάγος – σύμβουλός του για να τον βγάλει από τη μελαγχολία, πήρε ένα κομμάτι χαρτί (εδώ πρέπει να σας πω ότι οι Κινέζοι ήταν ο πρώτος λαός που ανακάλυψε το χαρτί), έφτιαξε τη σύζυγο του αυτοκράτορα με αυτό, έπειτα τέντωσε ένα λευκό πανί το οποίο φώτισε με λυχνάρια, εμφάνισε τη φιγούρα στο πανί και προσπαθώντας να μιμηθεί τη φωνή της, άρχισε να μιλά και να λέει στον Βου Τι λόγια παρηγοριάς. Ο αυτοκράτορας ενθουσιάστηκε τόσο πολύ που όταν τελείωσε αυτή η μικρή σε διάρκεια παράσταση, είπε στον σύμβουλό του: “φίλε μου αν εγώ είμαι ο αυτοκράτορας της Κίνας, εσύ είσαι ο αυτοκράτορας της σοφίας”. Αυτή ήταν και η πρώτη παράσταση θεάτρου σκιών στον πλανήτη. Βέβαια σύμφωνα με την Τανσου (τη μεγαλύτερη εγκυκλοπαίδεια του Κινεζικού έθνους αλλά και τη μεγαλύτερη παγκοσμίως (απαριθμεί 5000 τόμους), η πρώτη παράσταση που έχει καταγραφεί λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορίας του Τουνγκ Σάο, ο οποίος είναι πολύ μεταγενέστερος του Βου Τι. Ανήκει μάλιστα σε άλλη δυναστεία, αυτή των Μινγκ. Υπάρχει και σε αυτό εξήγηση. Η παράσταση που παρακολούθησε ο Βου Τι έγινε μέσα στην Απαγορευμένη Πόλη, εκεί που ζούσε ΜΟΝΟ ο αυτοκράτορας, η οικογένειά του και οι άνθρωποι της αυλής του. Ό,τι γινόταν μέσα στην πόλη, αυτό απαγορευόταν να βγει προς τα έξω. Κάποια στιγμή μαθαινόταν, αλλά μετά από πάρα πολλά χρόνια. Στο ταξίδι που έκανα πριν από 4 χρόνια στην Κίνα, έμαθα ότι μέχρι σήμερα υπάρχουν γεγονότα που έχουν συμβεί στην Απαγορευμένη Πόλη και δεν έχουν ακόμα μαθευτεί από τον κόσμο. Οι κινέζοι ιστορικοί είναι χωρισμένοι σε 2 στρατόπεδα, το ένα λέει ότι αυτά τα γεγονότα πρέπει να καταγραφούν σε βιβλία ώστε να τα μάθει ο κόσμος και το άλλο λέει ότι τα γεγονότα αυτά δεν είναι και τόσο σπουδαία για να μαθευτούν. Τώρα τι από τα δύο ισχύει μόνο αυτοί γνωρίζουν.

Πως διαδόθηκε;

Πιθανολογείται ότι το θέατρο σκιών διαδόθηκε στον υπόλοιπο κόσμο μέσα από τον περίφημο δρόμο του μεταξιού. Με τον τρόπο αυτό έφτασε μέχρι τα παράλια της Μικράς Ασίας.

Πως πήρε τη μορφή του Καραγκιόζη;

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Καραγκιόζης ήταν υπαρκτό πρόσωπο. Γεννήθηκε στην πόλη Προύσα της σημερινής Τουρκίας. Το επάγγελμά του ήταν μαραγκός. Δούλευε στην ανέγερση του σαραγιού (παλατιού) του πασά της Προύσας. Έλεγε όμως πάρα πολλά αστεία, κάνοντας τους εργάτες να γελούν και να μη δουλεύουν. Ο πασάς θύμωσε και τον αποκεφάλισε. Μετάνιωσε όμως για την πράξη του, πήρε το σώμα του Καραγκιόζη και το έβαλε μέσα σε ένα μνημείο όπου τον έθαψε με δόξες και τιμές. Αυτό το μνημείο υπάρχει σήμερα στην Προύσα (έχω πάει και το έχω δει). Ο Χατζιβάτ όμως (Χατζηαβάτης ελληνιστί) που ήταν και φίλος του Καραγκιόζη, για να μην ξεχάσει ο κόσμος τα αστεία και τις ιστορίες του φίλου του, τον έκανε φιγούρα και διασκέδαζε τον κόσμο. Ο Χατζιβάτ δηλαδή ήταν ο πρώτος καραγκιοζοπαίχτης. Μια μέρα ο Χατζιβάτ έπαιξε μια παράσταση στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί τον είδε ένας Έλληνας, ο Γιάννης Μπράχαλης. Αυτός ήταν που έφερε τον Καραγκιόζη στην Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα στην Πάτρα. Γι αυτό κι εμείς οι καραγκιοζοπαίχτες την αποκαλούμε καραγκιοζομάνα. Ο σημαντικότερος όμως καραγκιοζοπαίχτης ήταν ο Δημήτρης Σαρντούνης. Αυτός ήταν ψάλτης στον Άγιο Ανδρέα στην Πάτρα. Παρακολουθούσε τις παραστάσεις του Μπράχαλη και αποφάσισε ν’ ασχοληθεί κι αυτός με την τέχνη αυτή. Αφαίρεσε τις βωμολοχίες κάνοντας το θέατρο αυτό προσιτό σε μικρούς και μεγάλους, σε άνδρες και γυναίκες. Έπλασε τη φιγούρα του Σιορ Διονυσίου, μια από τις πιο χαρακτηριστικές φιγούρες του ελληνικού θεάτρου σκιών. Έγραψε 30 έργα για τον Καραγκιόζη που παίζονται μέχρι σήμερα. Ανάμεσά τους: ο Καραγκιόζης φούρναρης, ο Καραγκιόζης γραμματικός, κ.ά. Το πιο σπουδαίο όμως που έγραψε ήταν Ο ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟ ΦΙΔΙ. Όπως είπα πριν ήταν ψάλτης. Εμπνευσμένος λοιπόν από την αγιογραφία του Αγίου Γεωργίου που σκοτώνει τον δράκο, έγραψε το έργο αυτό. Ήταν τόσο καλός καραγκιοζοπαίχτης, ειδικά στις φωνές, που ο κόσμος τον αποκαλούσε ΜΙΜΑΡΟ. Για μας είναι ο πατέρας του ελληνικού Καραγκιόζη. Από εκει και μετά κάθε καραγκιοζοπαίχτης πρόσθετε και από ένα πρόσωπο. Ο Γιάννης Ρούλιας (βοηθός και μαθητής του Μίμαρου), έφτιαξε τον Μπάρμπα Γιώργο. Ο Γιάννης Μώρος τον Σταύρακα, ο Γιάννης Πρεβεζάνος τον Σολομών (τον εβραίο του θιάσου και ο Αντώνης Μόλλας τον Μορφονιό (με τη μεγάλη μύτη).

19388410_1961547524088768_3632970782495953490_o.jpg

Τι στάθηκε αφορμή για σας, ώστε ν’ ακολουθήσετε αυτή τη μορφή Τέχνης;

Με τον Καραγκιόζη ασχολούμαι από μικρό παιδί, από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Ήμουν μόλις δυόμισι χρονών όταν είδα Καραγκιόζη στην τηλεόραση και αυτό ήταν… ήμουν και μοναχοπαίδι (δεν είχα αδερφάκι για να παίζω) και έτσι ο Καραγκιόζης έγινε το παιχνίδι μου, αλλά και ο οδηγός μου στην τέχνη του θεάτρου. Γιατί έχω σπουδάσει και ηθοποιός, έχω τελειώσει τη δραματική σχολή ΙΑΣΜΟΣ (Βασίλης Διαμαντόπουλος). Αλλά με τράβηξε ο Καραγκιόζης πιο πολύ. Με αυτή τη δουλειά βιοπορίζομαι εδώ και 13 χρόνια.

Η κυριότερη φιγούρα του Θεάτρου Σκιών είναι ο Καραγκιόζης. Ο ιδανικός τύπος του φτωχού Έλληνα που η ιδιοσυγκρασία του έχει εξυψωθεί σε εύθυμη φιλοσοφική θεώρηση της ζωής. Θεωρείτε ότι είναι ένας παρεξηγημένος ήρωας και αν ναι γιατί;

Ο λαός λέει, “ότι δε φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια”. Ο Καραγκιόζης πάντα ενοχλούσε και θα ενοχλεί, κυρίως την εξουσία. Γι αυτό έπρεπε να βρεθεί ένας τρόπος για να τον μειώσει. Έτσι έχει επικρατήσει το όνομά του ως ύβρη και υποβιβασμός. Πολλοί όμως θα ήθελαν να έχουν το στωικό του ύφος, την αλήθεια του. Ο Καραγκιόζης είναι σαν τον φιλόσοφο Διογένη τον κορίνθιο. Ζει μέσα σε μια παράγκα (όπως ο Διογένης σε πιθάρι), κρίνοντας τους πάντες και τα πάντα. Όπως ο Διογένης, είναι ευχαριστημένος και ευτυχισμένος με το τίποτα, με τα πολύ απλά και καθημερινά πράγματα. Οι άνθρωποι με αυτήν την κουλτούρα – φιλοσοφία, ενοχλούν.

Πίσω από ένα λευκό πανί (μπερντέ) όπως τον ονομάζετε, ο Καραγκιόζης έχει τη δύναμη ν’ ασκήσει κριτική, ή να διακωμωδήσει πράγματα και καταστάσεις, ή ακόμα να φωνάξει δυνατά αυτά που ο κόσμος δεν έχει τη δυνατότητα να φωνάξει. Θα λέγατε ότι αυτό είναι ένα από τα “όπλα” του έναντι σε κάποιους ή κάτι;

Το όπλο του Καραγκιόζη ήταν και είναι η σάτιρα. Σάτιρα για όλους και για όλα, όχι μόνο για την εξουσία. Κάποια στιγμή ίσως να μου πείτε κάτι, οτιδήποτε και εγώ να το διακωμωδήσω σε μια παράστασή μου. Μπορεί ακόμα να διαβάσω κάτι κάπου και να το διακωμωδήσω.

Η προσωπικότητα και ο χαρακτήρας του Καραγκιόζη διαμορφώθηκαν και εξελίχθηκαν παράλληλα με το ελληνικό κράτος οπότε φέρει όλα τα χαρακτηριστικά των Ελλήνων. Τι πιστεύετε ότι αντιπροσωπεύει στη σημερινή εποχή;

Ο Καραγκιόζης ΑΝΕΚΑΘΕΝ, αντιπροσώπευε τον απλό άνθρωπο του λαού. Τον αδικημένο… τόσο από την εξουσία όσο και από τους άλλους. Του λαού κάθε μέρα του τάζουν ότι θα… θα…, γι’ αυτό και η προσφιλής φράση του Καραγκιόζη είναι: ¨θα φάμε, θα πιούμε και νηστικοί θα κοιμηθούμε¨. Γιατί αυτό συμβαίνει στο λαό, όλο μας τάζουν και στο τέλος… νηστικοί κοιμόμαστε.

Πέρα από τον Καραγκιόζη υπάρχουν και οι φιγούρες του Χατζηαβάτη, του Μπάρμπα Γιώργου και του Σουλτάνου. Ποια φιγούρα πιστεύετε ότι είναι πιο επίκαιρη για την Ελλάδα του 2019;

Πρώτα, πρώτα μια διόρθωση: όχι σουλτάνος, πασάς. Η πιο επίκαιρη φιγούρα της εποχής μας και λυπάμαι που το λέω, είναι ο Χατζηαβάτης. Ο Χατζηαβάτης είναι ο αντίποδας του Καραγκιόζη. Φέρει όλα τα αρνητικά στοιχεία της φυλής μας. Είναι δουλοπάροικος και προσκυνημένος, μα πάνω απ’ όλα συμφεροντολόγος. Όλα για το συμφέρον. Μπροστά σε αυτό όλα έρχονται σε δεύτερη μοίρα: ιδέες, αξίες, ιδανικά… τα πάντα. Γι’ αυτό και ο Καραγκιόζης τον καρπαζώνει κάθε τρεις και λίγο… και καλά του κάνει.

Η θεματολογία συνήθως του Θεάτρου Σκιών αντλείται από την την καθημερινότητα καθώς αναλαμβάνει να σατιρίσει τα “κακώς κείμενα”. Πέρα απ’ τα πολιτικά δρώμενα η δική σας θεματολογία βασίζεται και σε κλασικά έργα;

Το ρεπερτόριο του Καραγκιόζη ταξινομείται σε έξι κατηγορίες: α) κωμωδίες (ο Καραγκιόζης φούρναρης, γιατρός, γραμματικός, κλπ.), β) ηρωικά (Μάρκος Μπότσαρης, Παπαφλέσσας, καπετάν Γκρης, κλπ.), γ) μυθολογία (Θησέας και Μινώταυρος, Ηρακλής, Ιάσονας, κλπ.), δ) παραμύθια (το μαγεμένο δέντρο, οι δύο πρίγκιπες, Αντίοχος και Ελένη, κλπ.), ε) κοινωνικά (ο άσωτος υιός, δάνεισέ μου τη γυναίκα σου, κλπ.), στ) θρίλερ (ο Καραγκιόζης κυνηγός βρυκολάκων, ο γέρο Γκόρσα, κλπ.). Στο ρεπερτόριό μου αυτήν την στιγμή έχω 203 έργα και από τις έξι κατηγορίες, συν εννέα που έχω γράψει εγώ, τα οποία είναι διασκευές από λαϊκά παραμύθια της χώρας μας.

maxresdefault (4).jpg

Η κατασκευή των φιγούρων γίνεται από εσάς;

Έχω φτιάξει και δικές μου φιγούρες, αλλά τις περισσότερες φίλοι και συνάδελφοι.

Η δική σας αγαπημένη φιγούρα ποια είναι και γιατί;

Ο Καραγκιόζης εννοείται… θέλει και ρώτημα; Για όλα αυτά που είπα παραπάνω.

Έχετε προσθέσει στον Καραγκιόζη κάτι σαν δική σας υπογραφή;

Σαν φιγούρα όχι. Και δε συμφωνώ με κάποιους συναδέλφους (τρόπος του λέγειν), που έχουν βάλει παπούτσια στον Καραγκιόζη. Κάθε στοιχείο στη φιγούρα αυτή έχει και έναν συμβολισμό. Η καμπούρα: συμβολίζει τα πάθη του ελληνικού λαού στην ιστορική του πορεία. Το μακρύ χέρι: την ελευθερία. Η ξυπολισιά και τα σκισμένα, μπαλωμένα ρούχα: την ένδεια και τη φτώχεια, όχι μόνο την υλική… φτώχεια σε θεσμούς, υποδομές, κλπ

Όταν φεύγουν οι θεατές από τις παραστάσεις σας τι θα θέλατε να έχουν νιώσει;

Πληρότητα και ανακούφιση. Ότι υπάρχει κάποιος που μιλάει και φωνάζει για εκείνους.

Πιστεύετε ότι ο Καραγκιόζης έχει μέλλον;

Όσο υπάρχει άδικο, φτώχεια, ανισότητα, θα υπάρχει και Καραγκιόζης.

maxresdefault (2).jpg

Το επάγγελμα του καραγκιοζοπαίχτη, είναι ένα επάγγελμα που σας επιτρέπει να βιοπορίζεστε από αυτό ή εξασκείτε και κάποιο άλλο;

Ναι και θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό που μπορώ και βιοπορίζομαι από τον Καραγκιόζη και μόνο. Αξίζει να σας πω ότι με τα χρήματα που κερδίζω έχω πραγματοποιήσει και ταξίδια σε άλλες χώρες που έχουν θέατρο σκιών και έχω φέρει υλικό. Έχω πάει Κύπρο, Αίγυπτο, Τυνησία, Τουρκία, Συρία (πριν τον πόλεμο), Ιορδανία, Γαλλία, Ιράν, Ινδία, Κίνα και πρόσφατα Ταϋλάνδη.

Ποια είναι τα επόμενα επαγγελματικά σας σχέδια; Μου είπατε ότι ετοιμάζετε και κάποια θεατρική παράσταση. Θέλετε να μας μιλήσετε λίγο γι αυτή;

Εδώ και 10 χρόνια συνεργάζομαι με τον παραγωγό και σκηνοθέτη Γιώργο Φρατζεσκάκη, ο οποίος μου κάνει δημόσιες σχέσεις για σχολεία, συλλόγους, κλπ. Κάποια στιγμή ο Γιώργος μου έδωσε να διαβάσω ένα διήγημα του Γιάννη Βλαχογιάννη με τον τίτλο: ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΙΑ. Πρωταγωνιστής του διηγήματος είναι ένας καραγκιοζοπαίχτης, ο Φούλιας (παράφραση του Ρούλιας που σας έλεγα πιο πάνω). Ο Γιώργος ήθελε να το διασκευάσει σε θεατρικό, κάτι που έγινε. Είμαι πολύ ενθουσιασμένος με τη δουλειά αυτή, γιατί μου δίνεται η ευκαιρία να παίξω σε ένα έργο, όχι μόνο σαν καραγκιοζοπαίχτης, αλλά και σαν ηθοποιός. Βέβαια δεν θα παίζω το ρόλο του καραγκιοζοπαίχτη (είναι αρκετά μεγάλος σε ηλικία), αλλά το βοηθό του. Το ρόλο αυτόν θα τον ενσαρκώσει ο Γιώργος Γερωνυμάκης. Στους υπόλοιπους ρόλους θα είναι η Κορίνα Αλεξανδρίδου, η Χριστίνα Κωνσταντινίδου και ο Δημήτρης Πάσιος. Αξίζει να πω ότι θα είναι μια μουσικοχορευτική παράσταση με ζωντανή μουσική (κιθάρα, ακορντεόν), στην οποία εκτός από ηθοποιός και καραγκιοζοπαίχτης συμμετέχω και στην παραγωγή με ένα ποσό (δε θέλω να το αναφέρω για ευνόητους λόγους). Επίσης ακούγονται στην παράσταση τραγούδια ρεμπέτικα και από Μίκη Θεοδωράκη.

Θέλουμε να σας ευχηθούμε καλή επιτυχία και περιμένουμε με ανυπομονησία να δούμε την παράσταση. Σας ευχαριστούμε πολύ για το χρόνο σας.

Σας ευχαριστώ θερμά κι ελπίζω να σας δω σε κάποια παράστασή μας.

See Also
Αλέξανδρος Κοντογεώργος
What's Your Reaction?
Excited
0
Happy
0
In Love
0
Not Sure
0
Silly
0
View Comments (0)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

© 2019 PASTAFLORAMAG.GR. ALL RIGHTS RESERVED | WEB DESIGNSELIDAMOU.GR
Scroll To Top