Disclosure Day | Movie Review

Την ίδια περίοδο που το Υπουργείο Πολέμου των Η.Π.Α. έχει δώσει επίσημα στη δημοσιότητα ολόκληρη πλατφόρμα με ντοκουμέντα για ανεξήγητα φαινόμενα από κάθε γωνιά του πλανήτη, ο Steven Spielberg επιστρέφει στη θεματική που μας έμαθε να περιμένουμε τα καλύτερα από εκείνον. Το Disclosure Day (⭐⭐⭐⭐) είναι συγχρόνως μια ταινία του σήμερα και ένα νοσταλγικό ταξίδι σε μια εποχή που ο Spielberg μας έκανε να κοιτάμε τον ουρανό με δέος αντί για δυσπιστία.

Μια παρουσιάστρια καιρού σε τοπικό τηλεοπτικό σταθμό αρχίζει ξαφνικά να μιλά γλώσσες που δεν έχει διδαχθεί ποτέ και να νιώθει τα μυστικά, τους φόβους και τις σκέψεις των ανθρώπων γύρω της σαν να είναι δικά της. Την ίδια ώρα, ένας νεαρός τρέχει να ξεφύγει από μια οργάνωση που τον καταδιώκει ασταμάτητα, επειδή βρίσκεται στην κατοχή του κάτι που θα μπορούσε να ανατρέψει όσα θεωρούμε δεδομένα. Δύο άγνωστοι μεταξύ τους άνθρωποι, δεμένοι από μια αόρατη δύναμη που ούτε οι ίδιοι καταλαβαίνουν. Και μια συνάντηση που, όπως συμβαίνει πάντα στις ιστορίες του Spielberg, ξεκινά από το προσωπικό για να καταλήξει στο κοσμικό. Εκεί όπου το άγνωστο δεν είναι απειλή, αλλά η αφορμή για να ξαναδούμε τον κόσμο με άλλα μάτια.

Το Disclosure Day είναι η 38η μεγάλου μήκους ταινία του Spielberg, αν εξαιρέσει κανείς τις μικρού μήκους δημιουργίες και το εκτεταμένο τηλεοπτικό έργο που έχει υπογράψει. Στα ογδόντα του χρόνια επιστρέφει σε ένα κινηματογραφικό πεδίο που πρωτοάγγιξε το 1977 με τις Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου. Ο σκηνοθέτης με τα δύο Όσκαρ Σκηνοθεσίας και τις 23 υποψηφιότητες μοιάζει την τελευταία δεκαετία να συνομιλεί όλο και περισσότερο με τις προσωπικές του εμμονές, τις μνήμες και τις επιρροές που τον διαμόρφωσαν.

Από το West Side Story του 2021, το remake ενός έργου που λάτρευε από παιδί, μέχρι το βαθιά προσωπικό The Fabelmans του 2022, ο Spielberg επιστρέφει ξανά και ξανά στις ρίζες του. Στις ιστορίες, τις εικόνες και τα συναισθήματα που τον έκαναν αυτό που είναι σήμερα. Και αν υπάρχει ένας δημιουργός που μας έμαθε να κοιτάμε τον ουρανό με δέος και περιέργεια αντί με φόβο και καχυποψία, αυτός είναι ο Spielberg.

Είναι ο άνθρωπος που εισήγαγε μια σχεδόν παιδική αθωότητα στο σύγχρονο blockbuster χωρίς ποτέ να τη συγχέει με την αφέλεια. Που έκανε ακόμη και τους πιο κυνικούς ενήλικες να θυμηθούν πώς είναι να πιστεύεις ότι κάπου εκεί έξω υπάρχει κάτι μεγαλύτερο από εσένα. Κάτι που αξίζει να ανακαλύψεις. Κάτι που αξίζει να σε αλλάξει.

Γι’ αυτό και οι ταινίες του δεν μιλούσαν ποτέ πραγματικά για εξωγήινους, ιπτάμενους δίσκους ή υπερφυσικά φαινόμενα. Μιλούσαν για ανθρώπους. Για την ανάγκη τους να συνδεθούν μεταξύ τους, να κατανοήσουν το άγνωστο και τελικά να συμφιλιωθούν με τον εαυτό τους. Μέσα από το έργο του υπερασπίζεται σταθερά μια ιδέα που σήμερα μοιάζει σχεδόν επαναστατική: ότι η αλήθεια δεν είναι κάτι που πρέπει να φοβόμαστε. Ότι η γνώση δεν διχάζει, αλλά ενώνει. Και ότι η μεγαλύτερη ανακάλυψη δεν βρίσκεται απαραίτητα εκεί έξω, αλλά μέσα μας.

Το Disclosure Day αποτελεί μια επιστροφή σε μια φόρμα που μοιάζει γνώριμη, ιδιαίτερα για όσους έχουν παρακολουθήσει προσεκτικά τη φιλμογραφία του Spielberg. Σε κάποιους ίσως δώσει την εντύπωση πως, σε επίπεδο εικόνας, ο σκηνοθέτης έχει παραμείνει στο κινηματογραφικό σύμπαν που διαμόρφωσε το 2005 με τον Πόλεμο των Κόσμων. Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική. Ο Spielberg παραδίδει την πιο φυσική και χειροποίητη εκδοχή ενός blockbuster τέτοιου μεγέθους, αποδεικνύοντας για ακόμη μία φορά ότι δεν τον ενδιέφερε ποτέ να κυνηγήσει τις εκάστοτε τάσεις, αλλά να τις προσπεράσει.

Όλα όσα συνθέτουν τη σκηνοθετική του υπογραφή βρίσκονται εδώ. Από τα travelling της κάμερας που υπηρετούν διαρκώς την αφήγηση αντί για τον εύκολο εντυπωσιασμό, μέχρι τα μακρόσυρτα πλάνα που επιτρέπουν στις σκηνές να αποκτήσουν δικό τους ρυθμό και να αναπνεύσουν οργανικά, χωρίς να τεμαχίζονται από ένα νευρικό μοντάζ. Είναι εντυπωσιακό πως, στα ογδόντα του χρόνια, εξακολουθεί να ελέγχει με τέτοια ακρίβεια τον παλμό της ταινίας. Η κλιμάκωση δεν του ξεφεύγει ούτε στιγμή, οδηγώντας με απόλυτη σιγουριά στο τελευταίο μέρος, εκεί όπου καταφέρνει να δώσει στο κοινό τα πάντα και ταυτόχρονα σχεδόν τίποτα.

Γιατί το ζητούμενο δεν είναι οι απαντήσεις. Είναι το συναίσθημα που αφήνει πίσω τους η απουσία τους. Είναι εκείνο το ανεκπλήρωτο που μετατρέπεται σε συγκίνηση και που μόνο μέσα από το βλέμμα ενός παιδιού, ενός παιδιού που εξακολουθεί να κοιτά τον κόσμο με περιέργεια και όχι με βεβαιότητα, μπορεί πραγματικά να δικαιωθεί.

Η Emily Blunt έχει βρεθεί υποψήφια για Όσκαρ μόλις μία φορά. Κι όμως, σε μια πορεία που ξεκίνησε πριν από είκοσι δύο χρόνια με το My Summer of Love, έχει αποδείξει ξανά και ξανά πως ανήκει στις πιο συνεπείς και αξιόπιστες ερμηνεύτριες της γενιάς της. Διαθέτει μια σπάνια ικανότητα να είναι ταυτόχρονα άμεση, γήινη και καθηλωτική, χωρίς ποτέ να καταφεύγει σε εύκολους εντυπωσιασμούς.

Το Disclosure Day μοιάζει με τη στιγμή που δικαιωματικά της ανήκει. Μια ταινία που της παραχωρεί τον χώρο να κουβαλήσει το μεγαλύτερο μέρος του συναισθηματικού της βάρους και εκείνη ανταποκρίνεται με μια ερμηνεία απόλυτα εναρμονισμένη με την αίσθηση και τη ματιά του κινηματογραφικού σύμπαντος του Spielberg. Την ίδια στιγμή, προσθέτει στον χαρακτήρα μια διακριτική αλλά εξαιρετικά αποτελεσματική σωματική κωμικότητα, η οποία λειτουργεί όχι μόνο υπέρ της ηρωίδας της αλλά και υπέρ της ίδιας της ταινίας.

Η Blunt καταφέρνει να είναι το ανθρώπινο κέντρο μιας ιστορίας που διαρκώς κοιτά προς τον ουρανό. Και αυτό δεν είναι καθόλου εύκολο επίτευγμα. Θα αποτελέσει έκπληξη αν από τον Σεπτέμβριο και μετά το όνομά της δεν βρίσκεται σταθερά μέσα στη συζήτηση των βραβείων. Και θα είναι ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη αν τελικά δεν καταφέρει να βρεθεί ανάμεσα στις πέντε υποψήφιες ερμηνείες των επόμενων Όσκαρ.

Το Disclosure Day, έπειτα από εντυπωσιακές καταδιώξεις, έντονες ερμηνευτικές κορυφώσεις και αποκαλύψεις που θα μπορούσαν εύκολα να μετατραπούν σε αυτοσκοπό, καταλήγει να συγκινεί με κάτι απείρως απλούστερο: την ιδέα ότι «δεν είμαστε μόνοι». Και ίσως αυτή να είναι η πιο σταθερή, η πιο όμορφη και η πιο ανθρώπινη εμμονή ολόκληρης της φιλμογραφίας του Spielberg.

Γιατί οι ταινίες του δεν αφορούσαν ποτέ πραγματικά τα διαστημόπλοια, τους εξωγήινους ή το άγνωστο. Αφορούσαν την ανάγκη μας να συνδεθούμε. Να βρούμε ο ένας τον άλλον μέσα στο χάος. Να αναγνωρίσουμε ότι πίσω από τον φόβο κρύβεται συνήθως η επιθυμία για επικοινωνία και πίσω από το μυστήριο η ελπίδα ότι υπάρχει κάτι μεγαλύτερο από εμάς που αξίζει να κατανοήσουμε.

Το Disclosure Day αγγίζει τα πιο βαθιά σκοτάδια της ανθρώπινης ύπαρξης με τον ίδιο τρόπο που το έκανε πάντοτε ο Spielberg: όχι μέσα από τον κυνισμό, αλλά μέσα από το φως. Ένα φως που γεννιέται από δύο δάχτυλα που αγγίζονται. Από δύο βλέμματα που συναντιούνται για πρώτη φορά. Από δύο κόσμους που μοιάζουν ασύμβατοι, αλλά αναγνωρίζουν ο ένας στον άλλον κάτι κοινό και βαθιά ανθρώπινο.

Στην εποχή της καχυποψίας, των θεωριών συνωμοσίας και της μόνιμης δυσπιστίας απέναντι στα πάντα, ο Spielberg εξακολουθεί να υπερασπίζεται μια σχεδόν ξεχασμένη ιδέα: ότι η περιέργεια είναι πιο ισχυρή από τον φόβο. Ότι η κατανόηση είναι πιο γενναία από την απόρριψη. Και ότι το μεγαλύτερο θαύμα δεν είναι πως ίσως υπάρχει ζωή εκεί έξω, αλλά πως εξακολουθούμε να αναζητούμε τρόπους να συναντηθούμε.

Ογδόντα χρόνια ζωής και σχεδόν έξι δεκαετίες πίσω από μια κάμερα μετά, ο Spielberg συνεχίζει να κοιτά τον ουρανό όπως τον κοιτούσε πάντα. Με δέος. Με ελπίδα. Και με την αφοπλιστική βεβαιότητα ενός παιδιού που αρνείται να πάψει να πιστεύει ότι κάπου εκεί έξω υπάρχει ακόμη λίγη μαγεία. Κι αν το Disclosure Day αποδεικνύει κάτι, είναι πως αυτή η μαγεία δεν έφυγε ποτέ. Απλώς περιμένει να σηκώσουμε ξανά το βλέμμα.

Βασιλακόπουλος Χρήστος